|
လႈပ္ရွားေနတဲ့ ကမၻာ (၁)
ႏုိင္ငံတကာအေျခအေနကုိ ျပန္လည္သံုးသပ္ၾကည့္ျခင္းနဲ႔
အနာဂတ္ကုိ ေမွ်ာ္ၾကည့္ျခင္း
၂၀၀၉ ခုႏွစ္ အတြင္း ကမၻာ့အခင္းအက်င္း အေျပာင္းအလဲ
၂၀၀၉ ခုႏွစ္ဟာ ကမၻာ့အခင္းအက်င္း သိသိသာသာ ေျပာင္းလဲသြားတဲ့ ႏွစ္တႏွစ္ျဖစ္တယ္။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ အတြင္း ကမၻာ့အခင္းအက်င္း ေျပာင္းလဲသြားတယ္ဆိုေပမယ့္ ၁၉၄၉၊ ၁၉၇၉၊ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္ေတြနဲ႔ မတူပါဘူး။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာ ကမၻာ့အခင္းအက်င္း ေျပာင္းလဲမႈမ်ားေၾကာင့္ ႏုိင္ငံတကာ အကဲခတ္သမားမ်ားအေနနဲ႔ေတာ့ အၿမဲ အမွီလိုက္ေနရပါတယ္။
(၁)
၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ကမၻာ့အခင္းအက်င္း ေျပာင္းလဲသြားမႈကုိ ေထာင့္ ၃ ေထာင့္ကေန ဆန္းစစ္အကဲျဖတ္ႏုိင္ပါ တယ္။ (၁) အေရွ႕အေနာက္ အင္အားအခ်ိဳးအစား ေျပာင္းလဲသြားမႈ (၂) စီးပြားေရးပထ၀ီအေနအထား ေျပာင္းလဲ သြားမႈနဲ႔ (၃) ႏုိင္ငံတကာ ႏုိင္ငံေရးအင္အား ဖြဲ႔စည္းမႈ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းတုိ႔ ျဖစ္တယ္။
ဒီေနရာမွာ ေျပာဆုိေနတဲ့ အေနာက္ဆိုတာ ဥေရာပနဲ႔ အေမရိကန္ကုိ အျမဳေတအျဖစ္ထားတဲ့ ဖြံ႔ၿဖိဳး ၿပီးႏုိင္ငံမ်ားကုိ ဆုိလုိတာျဖစ္တယ္။ အေရွ႕ဆုိတာကေတာ့ အေနာက္ႏုိင္ငံမဟုတ္တာေတြကုိ ဆုိလုိျခင္းျဖစ္တယ္။ တနည္းေျပာရရင္ က်ယ္ေျပာလွတဲ့ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံေတြကုိ ဆုိလုိတာပါပဲ။ ဒီလုိဆုိလို႔ အာရွႏုိင္ငံေတြခ်ည္း သက္သက္ ဆုိလုိတာမဟုတ္သလုိ ဆုိရွယ္လစ္ႏုိင္ငံေတြခ်ည္းလုိ႔ ဆုိလုိတာလည္း္ မဟုတ္ပါဘူး။
အေရွ႕အေနာက္ ဆက္ဆံမႈနဲ႔ အင္အားအခ်ိဳးအစား ေျပာင္းလဲမႈအရ ေျပာရရင္ မ်က္ေမွာက္ကမၻာဟာ ႏွစ္ ၅၀၀ အတြင္း မႀကံဳဖူးေသးတဲ့ အေျခအေနေျပာင္းလဲမႈႀကီးမ်ိဳးကို ေရာက္ေနတာပါ။ အေနာက္တုိင္းက ေရွ႕ေဆာင္တဲ့ တုိက္ႀကီးေတြ ေတြ႔ရွိမႈနဲ႔ စက္မႈေတာ္လွန္ေရး ၿပီးတဲ့ေနာက္ ၎ဟာ ႏုိင္ငံတကာ ဇာတ္ခံုေပၚမွာ ေတာက္ေလွ်ာက္ အခ်က္အခ်ာေနရာက ရွိေနခဲ့တယ္။ အေရွ႕တုိင္း ႏုိင္ငံေတြကေတာ့ ကုိလိုနီျပဳခံရျခင္း၊ လုယက္ ခံရျခင္း၊ ဖိႏွိပ္ခံရျခင္း ဘ၀မ်ိဳးကုိ ေရာက္ခဲ့ၾကရတယ္။ ဒါ့အျပင္ ႏုိင္ငံတကာ ဇာတ္ခံုေပၚမွာလည္း ေဘး ေရာက္ေနခဲ့ရတယ္။ အခုအခါမွာေတာ့ အေရွ႕တုိင္းႏုိင္ငံေတြဟာ ကမၻာ့ဇာတ္ခံုေပၚရဲ႕ အခ်က္အခ်ာေနရာမွာ စတင္ၿပီး သြက္သြက္လက္လက္ လႈပ္ရွားေနပါၿပီ။ အေပၚလြင္ဆံုး ကုိယ္စားျပဳမႈ ျဖစ္ရပ္ကေတာ့ G 20 ထိပ္ သီးအစည္းအေ၀းပါပဲ။ ႏုိင္ငံတကာ ေငြေၾကးအက်ပ္အတည္းကုိ ေျဖရွင္းေရးမွာ အဓိကက်တဲ့ ဇာတ္ခံုအေနနဲ႔ G 20 မွာ အဖြဲ႔၀င္ တ၀က္ဟာ အေရွ႕တုိင္းႏုိင္ငံမ်ား ျဖစ္ပါတယ္။ G 20 ထိပ္သီး အစည္းအေ၀း ၃ ႀကိမ္မွတဆင့္ အေရွ႕တုိင္း ႏုိင္ငံေတြဟာ ႏုိင္ငံတကာ စီးပြားေရးအေရးကိစၥမ်ားအတြင္း ေျပာေရးဆုိခြင့္ သိသိသာသာ တုိးပြား လာခဲ့တယ္။ ဥပမာ - အေရွ႕တုိင္းႏုိင္ငံေတြကုိ ႏုိင္ငံတကာေငြေၾကးရန္ပံုေငြအဖြဲ႔အတြင္း မဲထည့္ခြင့္ ၅ ရာခုိင္ႏႈန္း ျမွင့္တင္ေပးေရးကို G 20 က သေဘာတူခဲ့တယ္။ ကမၻာ့စီးပြားေရးအတြင္း အေရွ႕တုိင္းရဲ႕ အဆင့္ေနရာနဲ႔ အခန္း က႑ဟာ အသိအမွတ္ျပဳမႈနဲ႔ ဂ႐ုစုိက္မႈေတြ ရရွိေနပါၿပီ။ အေရွ႕တုိင္းႏုိင္ငံေတြရဲ႕ စီးပြားေရးအဆင့္ေနရာ ျမင့္ တက္လာမႈက ၎ရဲ႕ ႏုိင္ငံေရးအဆင့္ေနရာျမင့္တက္လာေရးကုိ မုခ်တြန္းေဆာ္ေပးပါလိမ့္မယ္။
အေရွ႕အေနာက္ အင္အားအခ်ိဳးအစား ေျပာင္းလဲသြားမႈရဲ႕ ေနာက္ထပ္ အမွတ္လကၡဏာေဆာင္တဲ့ ျဖစ္ရပ္တခုကေတာ့ ကုိပင္ေဟဂင္ ရာသီဥတုဆုိင္ရာ အစည္းအေ၀းျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအစည္းအေ၀းမွာ အေရွ႕ တုိင္းႏုိင္ငံေတြဟာ တညီတညြတ္တည္းစည္းလံုးညီညြတ္ၾကၿပီး အေနာက္တုိင္းႏုိင္ငံေတြရဲ႕ တဖက္သတ္က်တဲ့ ရပ္တည္ခ်က္ကုိ ဆန္႔က်င္ကာ မိမိတုိ႔ရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကုိ ျပတ္ျပတ္သားသားကာကြယ္ခဲ့ၾကတယ္။ အေရွ႕တုိင္းႏုိင္ ငံေတြဟာ အေနာက္တုိင္းႏုိင္ငံေတြရဲ႕ ဖိအားကုိ အညံ့မခံလုိ႔ အေနာက္တုိင္းႏုိင္ငံေတြဟာ မိမိတုိ႔ရဲ႕ အလုိဆႏၵ အတုိင္း မလုပ္ႏုိင္ၾကေတာ့ပါဘူး။ ဒါမ်ိဳးကုိ အရင္က ေတြ႔ရခဲပါတယ္။
အာရွတုိက္ဟာ အေရွ႕တုိင္းရဲ႕ အျမဳေတပါပဲ။ အေရွ႕တုိင္းရဲ႕ တကယ့္အင္အား ေတာင့္တင္းလာမႈနဲ႔ အ ျပန္အလွန္ ဆီေလ်ာ္စြာ ကမၻာ့စီးပြားေရး ပထ၀ီအေနအထားဟာလည္း နက္႐ႈိင္းစြာ အေျပာင္းအလဲေတြ ျဖစ္ေပၚ ေနတယ္။ ေစာစြာကတည္းက တည္ရွိခဲ့တဲ့ ဥေရာပ၊ အေမရိကန္၊ အာရွစီးပြားေရး ၀င္္႐ုိး ၃ ခုမွာ အာရွတုိက္မွ တ႐ုတ္ျပည္စတဲ့ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံေတြဟာ ဘ႑ာေငြေၾကးအက်ပ္အတည္းကုိ ေျဖရွင္းေရးအတြင္းမွာ အလြန္ထူးခၽြန္ စြာ ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့အေလ်ာက္ အာရွတုိက္ဟာ ကမၻာ့စီးပြားေရးအတြင္း ပါ၀င္မႈ အခ်ိဳးအစားဟာ တဆင့္တက္ ႀကီးမား လာတယ္။ ဒါေပမဲ့ အျခား၀င္႐ုိး ၂ ခုကေတာ့ ႏုိင္းယွဥ္ျခင္းအားျဖင့္ ေလ်ာ့က်လာေနတယ္။ ဒီအခ်က္ကုိ G 20 ဖြဲ႔ စည္းမႈမွာလည္း အထင္းသားေတြ႔ျမင္ႏုိင္ပါတယ္။ တကယ္လုိ႔ ၾသစေၾတးလ်ကုိ ထည့္တြက္ရင္ အာရွႏုိင္ငံ ၈ ႏုိင္ငံ ရွိပါတယ္။ ဥေရာပကုိ တြက္ရင္ EU အဖြဲ႔ အဖြဲ႔၀င္ေတြကုိပါ တြက္ရင္ ၅ ႏုိင္ငံ ရွိပါတယ္။ အေမရိကတုိက္ကလည္း ၅ ႏုိင္ငံသာ ရွိပါတယ္။
ကမၻာ့ႏုိင္ငံေရးအခင္းအက်င္းသက္သက္အရ ေျပာရင္ ႏုိင္ငံတကာ ဘ႑ာေငြေၾကး အက်ပ္အတည္းနဲ႔ အက်ပ္အတည္း ေျဖရွင္းေရးအတြင္း ႏုိင္ငံတကာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးဟာ ဗဟု၀င္႐ုိးျဖစ္ထြန္းေရးနဲ႔ ၀င္႐ုိးမ ဟုတ္တဲ့အင္အားမ်ား ျဖစ္ထြန္းေရး တြန္းေဆာ္မႈကုိ မုခ်အက်ိဳးရွိပါလိမ့္မယ္။ ယခုအခါ အေမရိကန္ရဲ႕ “အင္အား လြန္ႏုိင္ငံႀကီး တႏုိင္ငံ” အဆင့္ေနရာဟာ ယုိယြင္းပ်က္ဆီးေနၿပီလုိ႔ ႀကိဳတင္နိမိတ္ဖတ္ေနေပမယ့္ ဗဟု၀င္႐ုိးစနစ္ ဟာ ျဖစ္တည္ဖုိ႔ ေစာလြန္းေနေသးတယ္။ ဒါေပမဲ့ အုိဘားမားအစုိးရရဲ႕ “ႏုိင္ငံျခားဆက္ဆံေရးအသစ္” ကုိ ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ အေမရိကန္ဟာ သူရင္ဆုိင္ ႀကံဳေတြ႔ေနရတဲ့ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ အခက္အခဲေတြနဲ႔ စိန္ေခၚမႈေတြကုိ ေျဖရွင္းမႈအတြင္း တျခားအင္အားႀကီးႏုိင္ငံေတြနဲ႔ အလယ္အလတ္ အင္အားရွိတဲ့ ႏုိင္ငံေတြရဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ မႈကုိ ပိုမုိ မွီခိုေနရေပမယ့္ ကမၻာႀကီးကုိ ဦးေဆာင္မယ္ဆိုတဲ့ မဟာရည္မွန္းခ်က္ဟာ မူလအတုိင္း ရွိၿမဲရွိေနပါ တယ္။ ဒီကေန ေကာက္ခ်က္ခ် ေျပာရရင္ “ အင္အားလြန္ႏုိင္ငံႀကီးတႏုိင္ငံ” နဲ႔ “ အင္အားႀကီးႏုိင္ငံ အမ်ားအျပား” အၾကား ႏႈိင္းယွဥ္ျခင္းအားျဖင့္ တကယ့္အင္အား အခ်ိဳးအစား အေျပာင္းအလဲဟာ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာ ပုိမုိ ထင္ရွားလာပါတယ္။ တခ်ိဳ႔လူေတြက မ်က္ေမွာက္အခင္းအက်င္းဟာ “အင္အားလြန္ႏုိင္ငံႀကီး တႏုိင္ငံနဲ႔ အင္အား ႀကီးႏုိင္ငံ အမ်ားအျပား” ဆိုတဲ့ အေျခအေနကေန “ အင္အားႀကီးႏုိင္ငံ အမ်ားအျပားနဲ႔ အင္အားလြန္ႏုိင္ငံႀကီး တႏုိင္ငံ” ဆုိတဲ့ အေျခအေနသုိ႔ ေျပာင္းလဲသြားခဲ့ၿပီလုိ႔ ေျပာဆုိေနၾကပါၿပီ္။ ဒါဟာ တစံုတရာ ႀကိဳးေၾကာင္းဆီ ေလ်ာ္မႈ ရွိပါတယ္။ ႏုိင္ငံတကာ ဇာတ္ခံုေပၚမွာ “ အင္အားႀကီးႏုိင္ငံ အမ်ားအျပား” ဆိုတဲ့ အေျခအေနဟာ ပုိမိုထင္ရွားေပၚလြင္လာေနၿပီး “ အင္အားလြန္ႏုိင္ငံႀကီး တႏုိင္ငံ” ရဲ႕ ေပါင္းစပ္ပါ၀င္ေနတဲ့ အေရအတြက္ေတြ ကေတာ့ ေလ်ာ့ၿပီးရင္း ေလ်ာ့က်လာေနပါတယ္လို႔လည္း ေျပာၾကပါတယ္။ ဗဟု၀င္႐ုိးအင္အားစုေတြ အင္အား ေတာင့္တင္းလာတာနဲ႔ တခ်ိန္တည္းမွာ ၀င္႐ုိးမဟုတ္တဲ့အင္အားစုေတြကလည္း သိသိသာသာ ျမင့္တက္လာပါ တယ္။ G 20 အတြင္းက အခ်ိဳ႔ အဖြဲ႔၀င္ေတြဟာ ဗဟု၀င္႐ုိးအင္အားစုေတြ မဟုတ္ဘဲ ၀င္ရုိးမဟုတ္တဲ့ အင္အား စုေတြ ျဖစ္တယ္။ ၀င္႐ုိးမဟုတ္တဲ့ အင္အားမ်ား့ျဖစ္ထြန္းေရးနဲ႔ ဗဟု၀င္႐ိုး ျဖစ္ထြန္းေရးတုိ႔ဟာ အခ်င္းခ်င္းအမွီ သဟဲျပဳၿပီး တုိးတက္ေနတယ္။
ခ်ဳပ္ၿပီးၾကည့္ရင္ ကမၻာ့အခင္းအက်င္း ဘက္ ၃ ဘက္ကေန တၿပိဳင္တည္း ေျပာင္းလဲမႈေတြ ျဖစ္ေပၚေန တယ္။ (၁) ႏုိင္ငံတကာ အင္အားဟာ အေနာက္တုိင္းမွ အေရွ႕တုိင္းသုိ႔ ေရႊ႕ေျပာင္းမႈ အရွိန္အဟုန္ တုိးလာ တယ္။ (၂) ဥေရာပ၊ အေမရိကန္၊ အာရွ ဆုိတဲ့ စီးပြားေရး ၀င္႐ုိး ၃ ခုအၾကား ႏုိင္ငံတကာ အင္အားဟာ အာရွသုိ႔ ေရႊ႕ေျပာင္းမႈ အရွိန္အဟုန္ တုိးလာတယ္။ (၃) “ ၀င္႐ုိးတခုတည္း” “ဗဟု၀င္႐ုိး”နဲ႔ “ ၀င္႐ိုးမဟုတ္တဲ့အင္အား့” ဆုိတဲ့ ၃ မ်ိဳးအၾကား “၀င္႐ုိးမဟုတ္တဲ” အင္အားမ်ား ျမင့္တက္မႈဟာ အျမန္ဆံုးျဖစ္ၿပီး၊ “ ဗဟု၀င္႐ုိး” က ဒုတိ ယျဖစ္ကာ “ ၀င္႐ိုးတခုတည္း” က ေတာ့ က်ဆင္းေနတယ္။
ကမၻာ့အခင္းအက်င္း ေျပာင္းလဲျဖစ္တည္ေနတဲ့ ဘက္ ၃ ဘက္စလံုးဟာ တ႐ုတ္ျပည္အတြက္ အႀကီးအ က်ယ္ အက်ိဳးရွိေစပါတယ္။ တ႐ုတ္ျပည္ဟာ အႀကီးဆံုး ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံ ျဖစ္တယ္။ အာရွတုိက္မွ အႀကီးဆံုး ႏုိင္ငံ လည္းျဖစ္တယ္။ တဟုန္ထုိးတုိးတက္ေနတဲ့ ႏုိင္ငံႀကီးလည္း ျဖစ္တယ္။ တ႐ုတ္ျပည္ဟာ ကမၻာ့အခင္းအက်င္း ေျပာင္းလဲျဖစ္တည္လာေရးရဲ႕ အဓိက တြန္းေဆာ္သူျဖစ္တယ္။ အေမရိကန္ မီဒီယာတခုက “ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ တဟုန္ထုိး တုိးတက္မႈ” ဟာ ၁၀ ႏွစ္အတြင္း တကမၻာလံုးမွာ လူေတြစိတ္အ၀င္စားဆံုး သတင္းတရပ္ ျဖစ္လာေန ၿပီး အီရတ္စစ္ပြဲ၊ “ ၉-၁၁ အေရးအခင္း” အာဖဂန္စစ္ပြဲနဲ႔ ဘ႑ာေငြေၾကးစူနာမီစတာေတြကုိ ေက်ာ္သြားၿပီလုိ႔ စူးစမ္းေလ့လာ ေဖာ္ထုတ္ခဲ့တယ္။
(၂)
ကမၻာ့အခင္းအက်င္း ေျပာင္းလဲသြားမႈအရ ေျပာရရင္ အက်ပ္အတည္းဆုိတာ အခြင့္အလမ္္းေတြ ပါ၀င္ တတ္တာမုိ႔ အက်ပ္အတည္းႀကီးေလ အခြင့္အလမ္းႀကီးေတြ ပါ၀င္ေလျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉ ရာစုအကုန္ ၂၀ ရာစု အစ ပုိင္း အေနာက္တုိင္းႏုိင္ငံေတြရဲ႕ အဆင့္အတန္း သာလြန္မႈဟာ အထြတ္အထိပ္ ေရာက္သြားပါတယ္။ ကမၻာႀကီး တခုလံုးကုိ အေနာက္တုိင္း အင္အားႀကီးမ်ားရဲ႕ ခြဲေ၀မႈ အဆံုးသတ္ခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ အေရွ႕တုိင္းႏုိင္ငံမ်ားကေတာ့ အေနာက္တုိင္းရဲ႕ ကုိလုိနီနယ္ေျမနဲ႔ ကုိလုိနီတပုိင္းနယ္ေျမအျဖစ္ သူတုိ႔ျပဳသမွ် ႏုရတဲ့ဘ၀မ်ိဳးကုိ က်ေရာက္ခဲ့ရ တယ္။ “မဟာမိတ္ ၈ ႏုိင္ငံတပ္ေတြ” ဟာ ၂၀ ရာစု အစပုိင္းမွာ တ႐ုတ္ျပည္အား ၀င္ေရာက္က်ဴးေက်ာ္မႈ ျဖစ္ပြားခဲ့ တယ္။ ပထမကမၻာစစ္ဟာ ကုိလုိနီစနစ္ စတင္ၿပိဳကြဲမႈ ျဖစ္ခဲ့တယ္။ ႏုိင္ငံတကာ အာဏာရဲ႕ ဗဟုိခ်က္မဟာ ဥေရာ ပတုိက္ရဲ႕ အျပင္သုိ႔ ေျပာင္းေရႊ႕သြားတယ္။ ဒုတိယ ကမၻာစစ္ႀကီးက ကုိလိုနီစနစ္ကို အကုန္အစင္ ၿပိဳပ်က္သြားေစ ၿပီး ႏုိင္ငံတကာ အာဏာဟာ တဆင့္တက္ကာ တကမၻာလံုးသုိ႔ ျပန္႔က်ဲသြားေတာ့တယ္။ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံေတြ ကမၻာ့ ႏုိင္ငံေရးဇာတ္ခံုေပၚသုိ႔ တစတစတက္လာၿပီး တ႐ုတ္ျပည္ဟာ ႏုိင္ငံတကာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြက္ အေရးႀကီးတဲ့ အဖြဲ႔၀င္ျဖစ္လာတယ္။
အေမရိကန္က စတင္ခဲ့တဲ့ ႏုိင္ငံတကာ ဘ႑ာေငြေၾကးအက်ပ္အတည္းဟာ ကမၻာ့ႏုိင္ငံအသီးသီးရဲ႕ စီး ပြားေရးအားလံုးအေပၚ ႐ုိက္ခတ္မႈကုိ ျဖစ္ေစခဲ့တယ္။ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံေတြလည္း ေဘးဆုိးက မလြတ္ကင္းႏုိင္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးႏုိင္ငံေတြကေတာ့ အက်ပ္အတည္းျဖစ္ေပၚေစတဲ့ ေနရာျဖစ္ၿပီး ဗဟုိခ်က္မျဖစ္ပါတယ္။ ၎တုိ႔ရဲ႕ ဆံုး႐ႈံးနစ္နာမႈေတြဟာ ပုိမုိဆုိး၀ါးပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အက်ပ္အတည္းကုိ ေျဖရွင္းေရးျဖစ္စဥ္အတြင္း ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီး ႏုိင္ငံေတြဟာ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံေတြရဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈကုိ မရွာလုိ႔ မျဖစ္ပါဘူး။ “ တေလွတည္းစီး တခရီးတည္း သြား” ဆုိတဲ့ ဒီပကတိဘာ၀အေျခအေနေပၚမွာ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲ ႏုိင္ငံေတြရဲ႕ ႏုိင္ငံတကာအဆင့္ေနရာ ျမွင့္တင္ေရး အတြက္ အေျခအေန အေၾကာင္းအခ်က္ေတြကို ဖန္တီးေပးပါတယ္။ G 20 ဟာ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္က ထူေထာင္ခဲ့တာ ျဖစ္ေပမယ့္ ထူေထာင္ၿပီး ၁၀ ႏွစ္အတြင္း ဆြဲေဆာင္မႈ သိပ္မရွိလွပါဘူး။ ကမၻာလံုးဆုိင္ရာ ဘ႑ာေငြေၾကး အက်ပ္အတည္း ျဖစ္ေပၚလာၿပီးေနာက္ တႏွစ္မတုိင္မီအတြင္း G 20 ထိပ္သီးအစည္းအေ၀း ၃ ႀကိမ္ က်င္းပခဲ့တယ္။ ကမၻာလံုးဆုိင္ရာ ဘ႑ာေငြေၾကးအက်ပ္အတည္း ျပႆနာကုိ အထူးတလည္ ေဆြးေႏြးၾကပါ တယ္။ ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းမွာ အထူးသျဖင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးႏုိင္ငံေတြနဲ႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံေတြအၾကား ႏုိင္ငံအခ်င္းခ်င္း အလြန္ႀကီးမားတဲ့ ကြဲလြဲခ်က္ေတြ တည္ရွိေနၾကေပမယ့္ ဦးတည္ခ်က္ႀကီးေတြမွာေတာ့ ႏုိင္ငံအသီးသီးက ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ တူညီတဲ့ အသိအျမင္ေတြ အထင္အရွား ရွိေနၾကၿပီး “ ျမင္ရခဲတဲ့ စည္းလံုးညီညြတ္မႈ” အေျခအေန ေပၚထြက္ခဲ့တယ္။ ၀ါရွင္တန္ ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းပဲျဖစ္ျဖစ္၊ လန္ဒန္ ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းပဲျဖစ္ ျဖစ္၊ ပိစဘက္ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းပဲျဖစ္ျဖစ္ နက္နက္႐ိႈင္း႐ိႈင္း အာ႐ံုစြဲထင္ေစတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ ထြန္းသစ္စ စီးပြားေရးစနစ္ဟာ အဓိက ဇာတ္ေကာင္အျဖစ္ သ႐ုပ္ေဆာင္ခဲ့တယ္။ G 20 ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းဟာ ကမၻာ လံုးဆုိင္ရာ ဘ႑ာေငြေၾကးအက်ပ္အတည္း အေျခအေနႀကီးနဲ႔ ကမၻာ့အသြင္ေဆာင္မႈအေျခအေနႀကီးေအာက္မွာ ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးႏုိင္ငံေတြဟာ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးကုိ အေလးထားသထက္ အေလးထားလာၿပီး ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံေတြကလည္း ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးႏုိင္ငံေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးကုိ လုိလားၾကပါတယ္။
G 20 ထိပ္တန္းေရာက္လာမႈ ပကတိဘာ၀ အေျခအေနေပၚမွာ ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးႏုိင္ငံေတြရဲ႕ ကလပ္ျဖစ္တဲ့ “ ၇ ႏိုင္ငံအုပ္စု” (G 7) နဲ႔ “ ၈ ႏုိင္ငံအုပ္စု” (G 8) တုိ႔ကုိ ႏႈိင္းယွဥ္ၾကည့္ေတာ့ ညံ့ဖ်င္းမႈေတြ ေတြ႔ရပါတယ္။ ေလာ ေလာဆယ္ဆယ္ ႏွစ္မ်ားအတြင္း G 8 ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းအခ်ိန္မ်ားအတြင္း “ အစည္းအေ၀းျပင္ပမွ အစည္း အေ၀းမ်ား” ကုိ တၿပိဳင္နက္ က်င္းပေလ့ရွိပါတယ္။ ဆုိလုိတာက G 8 ဟာ ဖြံံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံအခ်ိဳ႔က ေခါင္းေဆာင္ေတြ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးၾကတယ္။ (ေယဘုယ်အားျဖင့္ G 8 + 5 ျဖစ္ပါတယ္) ။ ဒါေပမဲ့ ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီး ႏုိင္ငံ ၅ ႏုိင္ငံဟာ လက္ ေအာက္ခံအဆင့္ေနရာမ်ိဳးသာ ျဖစ္ပါတယ္။ လက္ဦးမႈမရွိပါဘူး။ စည္းကမ္းဥပေဒေတြ ေရးဆြဲခ်မွတ္ရာမွာ ပါ၀င္ ေဆြးေႏြးခြင့္မရွိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ G 20 နဲ႔ေတာ့ သိပ္ကြာျခားပါတယ္။ ဒါဟာ ကုလသမဂၢ ေဘာင္အတြင္းမွာ မဟုတ္ ဘဲ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံေတြ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးႏုိင္ငံေတြနဲ႔ တန္းတူရည္တူထုိင္ၿပီး ျပႆနာေတြကုိ အတူတကြ ေဆြးေႏြးညွိႏႈိင္း ၾကျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဂ်ာမနီက“ဂလုိဘယ္သတင္းစာ” မွာ “ G 7 ေသသြားၿပီ” “ G 20 သက္ ေတာ္ရာေက်ာ္ ရွည္ပါေစ” လို႔ ဆုိတဲ့ လူထုေအာ္သံကုိ တခ်ိဳ႔မီဒီယာေတြက ကူးယူေဖာ္ျပထားမႈဟာ လက္ ေတြ႔ကုိ ေရာင္ျပန္ဟပ္ေနတယ္။ အေနာက္တုိင္း ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးႏုိင္ငံေတြက စုိးမုိးထားတဲ့ ကမၻာ့စီးပြားေရး ကံၾကမၼာ ေခတ္ဟာ ျပန္နာလန္မထူစတမ္းသြားပါၿပီ။
G 20 အျပင္ ကုလသမဂၢ၊ အေရွ႕အာရွ ထိပ္သီးအစည္းအေ၀း၊ ေအပက္၊ ရွန္ဟဲ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး အဖြဲ႔စတဲ့ ႏုိင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းအားလံုးကလည္း ဘ႑ာေငြေၾကးအက်ပ္အတည္း ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္းေရးမွာ အေရးပါတဲ့ ေဆြးေႏြးစရာအေၾကာင္းအရာအေနနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာဘက္စံုပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးဇာတ္ခံုရဲ႕ အခန္း က႑ကုိ ထုတ္ေဖာ္ၾကရပါမယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီႏုိင္ငံတကာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအတြင္း ဖြံံၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံေတြဟာ အေရးပါ အရာေရာက္တဲ့ေနရာေတြကုိ ရရွိထားပါတယ္။ ၎တုိ႔အနက္ အမ်ားတကာ့အမ်ားစုဟာ ၀င္႐ုိးမဲ့အင္အားစု၀င္ ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
ႏုိင္ငံတကာ ဘ႑ာေငြေၾကးအက်ပ္အတည္းကုိ ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္းေရး အေျခအေနႀကီးေအာက္မွာ ႏုိင္ငံ တကာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းရဲ႕ ေစာင့္ၾကည့္မႈကုိ ေစာစြာကတည္းကခံေနရတဲ့ BRIC (ဘရာဇီးလ္၊ ႐ုရွား၊ အိႏၵိယ၊ တ႐ုတ္) တုိ႔ဟာလည္း ဒီႏွစ္ထဲမွာ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းကုိ က်င္းပလုိက္ျခင္းေၾကာင္း ႏုိင္ငံ တကာအဖြဲ႔အစည္း အသစ္တခု ေပၚေပါက္လာျပန္တယ္။ BRIC ၄ ႏုိင္ငံ ထိပ္သီး အစည္းအေ၀းက ထြန္းသစ္စစီး ပြားေရးစနစ္ ဒါမွမဟုတ္ “ အေနာက္တုိင္းမဟုတ္တဲ့” ႏုိင္ငံႀကီးေတြဟာ စီးပြားေရး၊ ႏုိင္ငံေရး တကယ့္အင္အား ျမင့္တက္လာတာနဲ႔ တခ်ိန္တည္းမွာ အခ်င္းခ်င္းအၾကား အားျဖည့္တဲ့ ထိန္းညွိမႈေတြ၊ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြ ကုိ စတင္လုိက္တယ္။ အဲဒီလုိနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးစြမ္းအားေတြ၊ ၎တုိ႔ရဲ႕ အေထြေထြတကယ့္အင္အား ေတြ တုိးပြားလာတယ္။
ဘ႑ာေငြေၾကးအက်ပ္အတည္း ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္းေရးအျပင္ တျခား ကမၻာလံုးဆုိင္ရာနဲ႔ ေဒသလံုၿခံဳေရး ျပႆနာေတြမွာလည္း ႏုိင္ငံတကာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းဟာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ား အင္အားေကာင္းလာတယ္။ ၎တုိ႔အနက္ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲသြားမႈဟာ လူေတြအာ႐ံုအစုိက္ဆံုးျဖစ္တယ္။ ကုိပင္ေဟဂင္မွာ က်င္းပတဲ့ ကမၻာ့ရာသီဥတုဆုိင္ရာ ညီလာခံဟာ ၂ ပတ္ၾကာၿပီး ကုန္က်စရိတ္လဲ အလြန္မ်ားခဲ့တယ္။ ကာဗြန္ထုတ္လႊတ္မႈ မ်ားလာတဲ့ အႏၱရာယ္ေၾကာင့္ ဒီညီလာခံျဖစ္လာခဲ့ေပမယ့္ ေက်နပ္ေလာက္ဖြယ္ အက်ိဳးရလဒ္ မရရွိခဲ့ပါဘူး။ အဓိ က အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ ကမၻာ့ပံုစံအားျဖင့္ မတူၾကတဲ့ ႏုိင္ငံေတြဟာ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲသြားမႈျပႆနာေပၚ မွာလည္း အက်ိဳးစီးပြားကြာဟမႈဟာ သိပ္ႀကီးမားေနျခင္းေၾကာင့္ ထိန္းညွိေရးခက္ခဲျခင္း၊ အထူးသျဖင့္ ဒီျပႆနာ ေပၚမွာ အဓိကတာ၀န္ရွိၿပီး ေရွ႕ေဆာင္အခန္းက႑က ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ရမယ့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးႏုိင္ငံေတြဟာ ေစတနာ သန္႔သန္႔နဲ႔ တာ၀န္ေက်သင့္သေလာက္ တာ၀န္မေက်ခဲ့ျခင္းတုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလုိဆုိလုိ႔ ကုိပင္ေဟဂင္ညီလာခံဟာ လံုး၀ အက်ိဳးမရွိတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအသီးသီးဟာ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲသြားမႈကုိ ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္း ေရး ဦးတည္ခ်က္ႀကီးနဲ႔ အဓိက မူေတြမွာေတာ့ သေဘာတူညီခ်က္ေတြ ရရွိလုိက္ပါတယ္။ ကုိပင္ေဟဂင္သေဘာ တူညီခ်က္မွာ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲသြားမႈဆုိတဲ့ လူသားတရပ္လံုး ျပဳတ္ျပဳတ္ျပဳန္းသြားႏုိင္ေစတဲ့ ဒီျပႆနာရဲ႕ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေရွ႕ေမွာက္မွာ ကမၻာ့ႏုိင္ငံအသီးသီးဟာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၿပီး အတူတကြရင္ဆုိင္သြားလုိေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲသြားမႈကုိ ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္းေရး အရင္းခံနည္းနာကေတာ့ ႏုိင္ငံတကာ ပူး ေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးကုိ အားျဖည့္သြားေရးပါပဲ။ ဒါကလြဲလို႔ တျခားမရွိပါဘူး။ အေနာက္တုိင္း ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးႏုိင္ငံေတြအ ဖုိ႔ေျပာရရင္ မတူတဲ့ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၿပီး ရာသီဥတုေျပာင္းလဲေရးကုိ ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္းေရး ဆုိတာဟာ သစ္ပင္ေပၚတက္ ငါးရွာေနတာနဲ႔ အတူတူပါပဲ။
ကမၻာ့လူဦးေရ အမ်ားစုရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ တျခားကမၻာလံုးဆုိင္ရာ ျပႆနာေတြမွာ ဥပမာ- အၾကမ္းဖက္၀ါဒ တုိက္ဖ်က္ေရး၊ ႏ်ဴကလီးယားျပန္႔ပြားမႈ ဆန္႔က်င္ေရး၊ ပင္လယ္ဓားျပေခ်မႈန္းေရး၊ စြမ္းအင္လံုၿခံဳမႈ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရး၊ ၀က္တုပ္ေကြးရင္ဆုိင္ေရး၊ ေဒသလံုၿခံဳမႈကုိ ထိန္းသိမ္းကာကြယ္ေရးစတာေတြ.... မွာ လည္း ႏုိင္ငံတကာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြ ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္ၿမဲေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။ တခ်ိဳ႔ကုိ အင္ အားျဖည့္ တုိးခ်ဲ႕ေဆာင္ရြက္မႈေတြ ရရွိေနပါၿပီ။ ဒီလုိ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြဟာ ဗဟု၀င္ရုိးနဲ႔ ၀င္ရုိးမဟုတ္တဲ့ အင္အားစုေတြ ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေရးအတြက္လည္း အက်ိဳးရွိပါတယ္။
(အပုိင္း ၃-၄ ကုိ ဆက္လက္ေဖာ္ျပသြားပါမည္)
ဘုိေကေသာင္း
|
