ကမၻာလံုးဆုိင္ရာ ဘ႑ာေရးအက်ပ္အတည္းအတြင္းက ကမၻာ့အေျခအေန (အပုိင္း-၁)
ကမၻာလံုးဆုိင္ရာ ဘ႑ာေရးအက်ပ္အတည္း ေပၚေပါက္လာၿပီးတဲ့ေနာက္ ကမၻာ့တ၀န္းလံုးမွာ ဘက္စံု ႏုိင္ငံျခား ဆက္ဆံေရးဟာ အရင္ကထက္ ေပၚေပၚလြင္လြင္ ပုိမုိအသက္၀င္လႈပ္ရွားလာတယ္။ G 20 ထိပ္သီး အစည္းအေ၀းမွ အေနာက္တုိင္း G 8 ႏွင့္ ထြန္းသစ္စစီးပြားေရးအင္အားမ်ား အျပန္အလွန္ေဆြးေႏြးပြဲမ်ား အထိ၊ အင္အားႀကီး (BRIC) ၄ ႏုိင္ငံ ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းမွ တရုတ္၊ အေမရိကန္၊ ဂ်ပန္ ၃ ႏုိင္ငံ ေတြ႔ဆံု ေဆြးေႏြးပြဲအထိ၊ ဒီဘက္စံုႏုိင္ငံျခားဆက္ဆံေရး လႈပ္ရွားမႈေတြကုိ ကမၻာ့ျပည္သူေတြက အလြန္အာ႐ံု၀င္စားေန ပါၿပီ။ ႏုိင္ငံအသီးသီးရွိ မီဒီယာေလာကက ဂ႐ုစုိက္အေလးထားေနတဲ့အခ်က္္လည္း ျဖစ္လာေနပါၿပီ။ မ်က္ေမွာက္ ကာလမွာ ဘက္စံု၀ါဒဟာ အက်ယ္အျပန္႔ က်င့္သံုးေနတဲ့ လမ္းေၾကာင္းျဖစ္လာေနတယ္။ ဘက္စံု၀ါဒ ေခတ္စား လာေနမႈက ကမၻာ့စနစ္အေပၚ နက္႐ႈိင္းတဲ့ ႐ုိက္ခတ္မႈ ရွိပါတယ္၊ ခန္႔မွန္းသံုးသပ္ၾကည့္ခ်က္မ်ားအရ ဘက္စံု၀ါဒရဲ႕ တြန္းေဆာ္မႈေအာက္မွာ “ဗဟု၀င္႐ုိးျဖစ္ထြန္းေရး”နဲ႔ “၀င္း႐ုိးမဟုတ္တဲ့အင္အားမ်ားျဖစ္ထြန္းေရး”တုိ႔ဟာ တဆင့္ တက္ ျဖစ္ထြန္းတုိးပြားလာလုိ႔ အေမရိကန္ရဲ႕ တခုတည္းေသာ အင္အားလြန္ႏုိင္ငံႀကီး အဆင့္ေနရာဟာ ထပ္မံ က်ဆင္းလာပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမဲ့ ကမၻာ့အေျခအေနသစ္ ေပၚေပါက္လာေရးဟာ အခ်ိန္ကာလ လုိအပ္ပါတယ္။ ကမၻာ့အေျခအေန ေျပာင္းလဲေရးဆုိတာ ျဖည္းျဖည္းခ်င္း ပံုစံေပၚတာမ်ိဳးျဖစ္ၿပီး ရုတ္တရက္ ေပၚထြက္လာတမ်ိဳး မဟုတ္ပါဘူး။
ကမၻာလံုးဆုိင္ရာ ဘ႑ာေရးကပ္က ဘက္စံု၀ါဒကုိ တြန္းေဆာ္ေပးျခင္း
ဘက္စံု၀ါဒဟာ အရာကိစၥသစ္မဟုတ္ပါဘူး။ လူသားလူ႔အဖြဲ႔အစည္း တုိးတက္လာတာနဲ႔အမွ် ဘက္စံု၀ါဒ ရဲ႕ ၾသဇာသက္ေရာက္မႈ ရွိလာေလေလပါပဲ။ ထုိနည္းတူ ကမၻာလံုးဆုိင္ရာနဲ႔ ေဒသလကၡဏာေဆာင္တဲ့ ႏုိင္ငံ တကာအဖြဲ႔အစည္းေတြ တုိးမ်ားလာေလေလပါပဲ။ အထူးသျဖင့္ စစ္ေအးေခတ္ အဆံုးသတ္သြားၿပီးေနာက္ ဘက္စံု ၀ါဒကုိ မိမိႏုိင္ငံရဲ႕ ႏုိင္ငံျခားဆက္ဆံေရးေပၚလစီရဲ႕ ဦးတည္ခ်က္အျဖစ္ထားတဲ့ႏုိင္ငံ မ်ားသထက္မ်ား လာပါ တယ္။ ဘက္စံု၀ါဒဟာ အက်ယ္အျပန္႔ က်င့္သံံုးေနတဲ့့ လမ္းေၾကာင္းျဖစ္လာႏုိင္ျခင္းမွာ အဓိကအားျဖင့္ ကမၻာ မႈျပဳတဲ့ ေခတ္ကာလျဖစ္သလို ႏုိင္ငံအသီးသီးအၾကား ဘံုအက်ိဳးစီးပြား မ်ားသထက္မ်ားလာေနၿပီး ဘက္စံုပူး ေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေရး လုိအပ္မႈ တုိးပြားၿပီးရင္း တုိးပြားလာေနလုိ႔ ျဖစ္တယ္။
အေမရိကန္ ေ၀ါလမ္းမက စတင္လုိက္တဲဲ့ စီးပြားေရးစူနာမီလႈိင္းဟာ တကမၻာလံုးကုိ အလြန္လ်င္ျမန္စြာ ၀ါးမ်ိဳသြားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကမၻာ့ႏုိင္ငံ အမ်ားတကာ့အမ်ားစုႀကီးဟာ ဒီကပ္ရဲ႕ ဆုိးက်ိဳးမ်ားကုိ နက္႐ႈိင္းစြာ ခံၾက ရတယ္။ ကမၻာတ၀န္းလံုးမွာ ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးႏုိင္ငံျဖစ္ျဖစ္ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံျဖစ္ျဖစ္၊ အရင္းရွင္ႏုိင္ငံျဖစ္ျဖစ္ ဆိုရွယ္လစ္ လမ္း ေၾကာင္းကုိ စြဲစြဲၿမဲၿမဲေလွ်ာက္လွမ္းေနတဲ့ ႏုိင္ငံျဖစ္ျဖစ္ ကမၻာမႈျပဳတဲ့ ဒီလႈိင္းႀကီးအတြင္းမွာ ေပ်ာ္၀င္ သြားၾကတာမို႔ အားလံုးဟာ မိမိတဦးတည္းသီးျခား ေကာင္းမြန္ေနခ်င္လုိ႔ မရႏုိင္ပါဘူး။ တကမၻာလံုးလကၡဏာေဆာင္တဲ့ အက်ပ္ အတည္းမ်ိဳးကုိ ကမၻာ့ႏုိင္ငံအသီးသီးက ရင္ဆုိင္ေနရတဲ့အခ်ိန္မွာ ညီညာျဖျဖ ေဆာင္ရြက္သြားၾကရန္ လိုအပ္ပါ တယ္။ အတူတကြ လံုးပန္းအားထုတ္သြားၾကရန္ လုိအပ္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံတႏုိင္ငံ ႏွစ္ႏုိင္ငံ ေလာက္ရဲ႕ အင္အား ေလာက္နဲ႔ ျပႆနာကုိ ေျဖရွင္းလို႔မရႏုိင္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ G 20 အထူးအစည္းအေ၀း ၂ (ယခုအခါ ၃ ႀကိမ္ က်င္းပၿပီးသြားပါၿပီ) ႀကိမ္ေလာက္နဲ႔ ဘယ္လုိလုပ္ၿပီး ဘ႑ာေရးအက်ပ္အတည္းကုိ ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္းႏုိင္မွာလဲ။ ဒါေၾကာင့္ G8 နဲ႔ ထြန္းသစ္စ စီးပြားေရး ႏုိင္ငံမ်ားရဲ႕ ေတြဆံုေဆြးေႏြးပြဲမွာ ဘ႑ာေရးအက်ပ္အတည္း ေျဖရွင္း ေရးဟာ အေရးႀကီးတဲ့ ေဆြးေႏြးဖြယ္ရာ အေၾကာင္းအရာ ျဖစ္ခဲ့တာပါ။
G20 ဟာ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္က ထူေထာင္ခဲ့တာျဖစ္ေပမယ့္ လူေတြက သိပ္အာ႐ံုမျပဳမိၾကပါဘူး။ ကမၻာလံုး ဆုိင္ရာ ဘ႑ာေရးအက်ပ္အတည္း အေျခအေနေအာက္မွာ G 20 ဟာ ႏုိင္ငံတကာ ဇာတ္ခံုႀကီးေပၚမွာ လႈပ္ရွား အသက္၀င္လာပါတယ္။ ၀ါရွင္တန္ အစည္းအေ၀းမွာျဖစ္ျဖစ္ လန္ဒန္အစည္းအေ၀းမွာျဖစ္ျဖစ္ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံအဖြဲ႔ ၀င္ေတြရဲ႕ G 20 အတြင္း အဆင့္ေနရာဟာ သိသိသာသာ ျမင့္တက္လာခဲ့တယ္။ G 8 အဖြဲ႔၀င္ ႏုိင္ငံေတြ၊ တ႐ုတ္၊ အာဂ်င္တီးနား၊ ၾသစေၾတးလ်၊ ဘရာဇီး၊ အိႏၵိယ၊ အင္ဒုိနီးရွား၊ မက္ဆီကို၊ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်ႏုိင္ငံ၊ ေတာင္အာဖရိ က၊ ေတာင္ကုိးရီးယား၊ တူရကီႏွင့္ EU အဖြဲ႔၀င္ ႏုိင္ငံေတြ ပါ၀င္ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ G 20 ဟာ လူဦးေရအားျဖင့္ ကမၻာ့ လူဦးေရရဲ႕ ၃ ပံု ၂ ပံုရွိၿပီး၊ စီးပြားေရးစုစုေပါင္း တန္ဖုိးဟာ ကမၻာႀကီးရဲ႕ ၈၅ ရာခုိင္ႏႈန္းရွိပါတယ္။ G 20 နဲ႔ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေရးကုိ အားျဖည့္လုိက္ျခင္းဟာ ကမၻာႀကီး ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္လာေရးနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္ထြန္းလာေရး အ တြက္ အႀကီးအက်ယ္ ၾသဇာသက္ေရာက္မႈကုိ ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။
ႏုိင္ငံတကာဇာတ္ခံုေပၚမွာ တေလွ်ာက္လံုး တက္တက္ႂကြႂကြလႈပ္ရွားေနတဲ့ G 8 ဟာ ထြန္းသစ္စႏုိင္ငံ ေတြနဲ႔ ညီညာျဖျဖ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ေရးကုိ အေလးထားသထက္ အေလးထားလာပါတယ္။ ၂၀၀၂ ကေနဒါမွာ က်င္းပတဲ့ G 8 နဲ႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံတခ်ိဳ႔ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲ ၿပီးသြားတဲ့ေနာက္ ဒီလုိပံုစံမ်ိဳးေတြကုိ G 8 အစည္းအေ၀းတုိင္းမွာ လုပ္ဖုိ႔ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ၾကတယ္။ ၎တုိ႔ရဲ႕ အစည္းအေ၀းတုိင္းမွာ “အစည္းအေ၀းျပင္ပ အစည္းအေ၀းမ်ား” ရွိခဲ့တယ္။ ဆိုလိုတာက G 8 ေခါင္းေဆာင္မ်ားရဲ႕ အစည္းအေ၀း အျပင္မွာ G 8 နဲ႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ ငံတခ်ိဳ႕ပါ၀င္တဲ့ ေျမာက္နဲ႔ေတာင္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲမ်ားလည္း ရွိပါတယ္။ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲမွာ ပါ၀င္တဲ့ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲ ႏုိင္ငံအေရအတြက္နဲ႔ ႏုိင္ငံေတြဟာ တႀကိမ္နဲ႔တႀကိမ္ မတူကြဲျပားေပမယ့္ အေျခခံအားျဖင့္ စီးပြားေရးဖြံ႔ၿဖိဳး တုိး တက္မႈမွာ ႏႈိင္းယွဥ္ျခင္းအားျဖင့္ လ်င္ျမန္တဲ့၊ ႏုိင္ငံတကာ ဇာတ္ခံုေပၚမွာ ႏႈိင္းယွဥ္ျခင္းအားျဖင့္ ၾသဇာႀကီးတဲ့ ႏုိင္ငံေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ ၂၀၀၃ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံမွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ အစည္းအေ၀းမွ စတင္ၿပီး ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲမွာ ပါ၀င္တဲ့ ဖြံ႔ဲၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံေတြမွာ တ႐ုတ္၊ အိႏၵိယ၊ ဘရာဇီး၊ ေတာင္အာဖရိကနဲ႔ မက္ဆီကုိစတဲ့ ၅ ႏုိင္ငံျဖစ္တယ္။ ကမၻာလံုးဆုိင္ရာ ဘ႑ာေရးအက်ပ္အတည္း ျဖစ္ေပၚၿပီးေနာက္မွာ အကဲခတ္သမား အေျမာက္အျမားက G 8 ရဲ႕ အခန္းက႑နဲ႔ ျဖစ္ထြန္းတုိးတက္မႈ အလားအလာကုိ မေကာင္းျမင္လာၾကၿပီး ၎ရဲ႕ ၾသဇာဟာ ခ်ည့္နဲ႔ၿပီးရင္း ခ်ည့္နဲ႔လာေနတယ္လုိ႔ ယူဆၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေတာင္ေျမာက္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးေရးဆိုတဲ့ေဘာင္အတြင္းမွာ G 8 ရဲ႕ အေရးပါ အရာေရာက္မႈကြက္လပ္ဟာ ရွိၿမဲရွိေနေသးပါတယ္။
ဘ႑ာေရးအက်ပ္အတည္းကုိ ေျဖရွင္းရာမွာ ႏုိင္ငံတကာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး လုိအပ္႐ံုမက ဘ႑ာ ေရးအက်ပ္အတည္းကုိ ပူးေပါင္းေျဖရွင္းေနတဲ့ ျဖစ္စဥ္အတြင္းမွာ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအသီးသီးဟာ အသိဉာဏ္ႏုိးၾကားမႈ ေတြလည္း ရရွိပါေသးတယ္။ ဆိုလုိတာက တကယ့္လက္ေတြ႔မွာ ကမၻာ့ႏုိင္ငံအသီးသီးဟာ နယ္ပယ္အမ်ားအျပား မွာ ဘံုအက်ိဳးစီးပြားေတြ တည္ရွိေနတာမုိ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးဟာ လုိအပ္ေနပါတယ္။ ျပႆနာအမ်ားအျပား ဟာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမရွိရင္ ေျဖရွင္းေရးမွာ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ မရွိႏုိင္ပါ။ ဥပမာ- ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲ သြားမႈ၊ ႏ်ဴကလီးယား ျပန္႔ပြားလာမႈကုိ တားဆီးေရး၊ အၾကမ္းဖက္၀ါဒ တုိက္ဖ်က္ေရး၊ ရိကၡာျပႆနာေျဖရွင္းေရး စသည္....။ ႏုိင္ငံအခ်င္းခ်င္းအၾကား အက်ိဳးစီးပြားအရ ကြဲျပားမႈေတြ ရွိေနေပမယ့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္းရွိမွသာ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးနဲ႔ ေျပလည္ေအာင္ေျဖရွင္းေရးတုိ႔မွာ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ ရရွိႏုိင္ပါတယ္။ ဘယ္လုိ ငါတေကာေကာ ေရး၀ါဒပံုစံနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ မိမိႏုိင္ငံရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကုိ အျပည့္အ၀ရရွိေရး ေမွ်ာ္လင့္ႀကံစည္မႈမ်ိဳးကေတာ့ တျခားႏုိင္ငံရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကုိ ထိခုိက္နစ္နာေအာင္ လုပ္တဲ့ ႀကိဳးပမ္းမႈျဖစ္ေစၿပီး ေနာက္ဆံုးရလဒ္ဟာ ျပႆနာေျဖရွင္းေရးကုိ အေထာက္အကူမျဖစ္ဘဲ ပဋိပကၡကုိ ျပင္းထန္လာေစတတ္သလုိ အေရးကိစၥမ်ားလည္း ပုိမုိျပင္းထန္လာ ေစတတ္ ပါတယ္။ တ႐ုတ္၊ အေမရိကန္၊ ဂ်ပန္ သံုးဦးသံုးဖလွယ္ အျပန္အလွန္ေျပာဆုိေဆြးေႏြးေရးျဖစ္စဥ္ ထူေထာင္လုိက္ ျခင္းဟာ တစံုတခုေသာ အဓိပၸာယ္အရ ေျပာရရင္ ကမၻာလံုးဆုိင္ရာ ဘ႑ာေရးအက်ပ္အတည္းရဲ႕ တြန္းေဆာ္မႈ ေအာက္မွာ လက္ေတြ႔ အေကာင္အထည္ေပၚလာတာ ျဖစ္တယ္။ တ႐ုတ္၊ အေမရိကန္နဲ႔ ဂ်ပန္တုိ႔ဟာ ကမၻာမွာ စီးပြားေရးအင္အားအၾကီးဆံုး ၃ ႏုိင္ငံျဖစ္တယ္။ ပထ၀ီႏုိင္ငံေရးနဲ႔ အေတြးအေခၚအယူအဆပုိင္းအရ အက်ိဳးစီးပြား ပဋိပကၡေတြကုိ လ်စ္လ်ဴ႐ႈထားႏုိင္ၿပီး သံုးဦးသံုးဖလွယ္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးေရးကုိ အတူေလွ်ာက္လွမ္းရင္း အေရွ႕ အာရွေဒသရဲ႕ ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေရးနဲ႔ တည္ၿငိမ္ေရးကုိ တြန္းေဆာ္ေပးပါတယ္။ ဒီလုိနဲ႔ အလြန္အေရးပါတဲ့ အျပဳ သေဘာေဆာင္တဲ့ အခန္းကုိ ေပၚထြန္းေစခဲ့တယ္။
ဘ႑ာေရးအက်ပ္အတည္းကုိ ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္းတဲ့ျဖစ္စဥ္အတြင္း ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕ ပကတိဘာ၀ခ်င္း နီးစပ္ တဲ့ အခ်ိဳ႔ႏုိင္ငံေတြမွာ ၄င္းတုိ႔ရဲ႕ ဘံုအက်ိဳးစီးပြားဟာ အထူးေပၚလြင္ေစႏုိင္လုိ႔ ညီညာျဖျဖပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး ကုိ စတင္အားျဖည့္ေဆာင္ရြက္ေနပါၿပီ။ တ႐ုတ္၊ အိႏၵိယ၊ ဘရာဇီး၊ ႐ုရွား ၄ နုိင္ငံဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ “အင္အားႀကီး (BRIC) ၄ ႏုိင္ငံ” ဟာ ၂၀၀၉ မတ္လက ၿဗိတိန္မွာ က်င္းပတဲ့ ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီးမ်ားအစည္းအေ၀းၿပီးေနာက္ ဆက္လက္ၿပီး ေခါင္းေဆာင္မ်ား တရား၀င္ ပထမဆံုးအႀကိမ္ေဆြးေႏြးပြဲကုိ ႐ုရွားမွာ ဇြန္လက ေတြ႔ဆံုေဆြး ေႏြးၾကပါတယ္။ “အင္အားႀကီး ၄ ႏုိင္ငံ”ဟာ လက္ဦးမႈရွိရွိ အားျဖည့္ေဆာင္ရြက္ၿပီး အျပန္အလွန္ဖလွယ္ေရး စနစ္ ျဖစ္ေပၚလာေရးကုိ အလြန္႔အလြန္ အာ႐ံုစုိက္ၾကပါတယ္။ G 8, G 20 စတဲ့ ကမၻာ့လကၡဏာေဆာင္တဲ့ အဖြဲ႔ အစည္းမ်ား ၿပီးေနာက္ ကမၻာ့ႏုိင္ငံေရး၊ စီးပြားေရးတုိ႔မွာ စနစ္တက်ရွိေနၿပီး ၾသဇာတိကၠမႀကီးတဲ့ ေပၚထြန္းစ ႏုိင္ငံတကာ အဖြဲ႔အစည္း တခု ျဖစ္တယ္။
ဗဟု၀င္႐ိုးျဖစ္ေပၚေရးဟာ သမုိင္းအခြင့္အခါသစ္နဲ႔ႀကံဳေတြ႔ေနရျခင္း
ဘက္စံု၀ါဒဟာ ဗဟု၀ါဒ ျဖစ္ထြန္းတုိးတက္ေရးအတြက္္ အက်ိဳးရွိပါတယ္။ တကယ့္လက္ေတြ႔အရ ဗဟု၀ါဒ ျဖစ္ထြန္းေရးနဲ႔ ဘက္စံု၀ါဒတုိ႔ဟာ အျပန္အလွန္ အေထာက္အကူျပဳ၊ အျပန္အလွန္အက်ိဳးျပဳေနၾကတာပါ။ အျပန္အလွန္လည္း တြန္းေဆာ္ေနၾကပါတယ္။ မ်ားျပားလွတဲ့အင္အားစုမ်ား တန္းတူအတူတကြတည္ရွိေရးဟာ ဗဟု၀ါဒ ျဖစ္ထြန္းေရးရဲ႕ အခ်က္အခ်ာက်လွတဲ့ ေရွးဦးလုိအပ္ခ်က္ျဖစ္တယ္။ ဒါဟာ ဘက္စံု၀ါဒရဲ႕ အရင္းခံ စိတ္ဓာတ္နဲံ အျပန္အလွန္ ထပ္တူက်ေနပါတယ္။ မ်က္ေမွာက္ ဘ႑ာေရးအက်ပ္အတည္း ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္းေရး အေရွ႕ေလကုိ စီးၿပီး ရွင္သန္တက္ႂကြလာေနတဲ့ ဘက္စံု၀ါဒအဖို႔ေျပာရရင္ ၎ဟာ ဗဟု၀ါဒျဖစ္ထြန္းေရးအတြက္ သမုိင္းအခြင့္အခါသစ္ကုိ ေဆာင္ၾကဥ္းလာသူျဖစ္ပါတယ္။
ကမၻာ့ႏုိင္ငံေရးစနစ္မွာ ဗဟု၀ါဒျဖစ္ထြန္းေရးအလားအလာဟာ ဒုတိယကမၻာစစ္အၿပီး ျဖစ္တည္လာတဲ့ ၀င္႐ုိး ၂ ခုစနစ္အေျခခံေပၚမွာ တစတစ ျဖစ္ထြန္းတုိးတက္လာတာျဖစ္တယ္။ ၂၀ ရာစု ၆၀ ခုႏွစ္မ်ား ေႏွာင္းပုိင္းနဲ႔ ၇၀ ခုႏွစ္မ်ား အေစာပုိင္းမွာ ကမၻာ့ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ ႏုိင္ငံေရးအင္အားစုေတြဟာ ရွည္ၾကာလွတဲ့ အင္အား ယွဥ္ ၿပိဳင္ျခင္းနဲ႔ တုိက္ခုိက္ျခင္းတုိ႔ကုိ ေက်ာ္ျဖတ္ၿပီး ျပင္းထန္တဲ့ ကြဲထြက္မႈနဲ႔ ျပန္လည္ဖြဲ႔စည္းမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့တယ္။ စစ္ၿပီးေနာက္ အမ်ိဳးသားလြတ္လပ္ေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ား အံုႂကြလာတယ္။ တတိယကမၻာဟာ လြတ္လပ္တဲ့ ႏုိင္ငံေရး အင္အားစုအေနနဲ႔ ကမၻာ့ႏုိင္ငံေရးဇာတ္ခံုေပၚမွာ ေပၚထြက္လာတယ္။ တ႐ုတ္ျပည္ဟာ လြတ္လပ္တဲ့၊ အမွီခုိကင္း တဲ့ ႏုိင္ငံျခားေရးေပၚလစီကုိ လုိ္က္နာက်င့္သံုးရင္း တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ႏုိင္ငံတကာဇာတ္ခံုေပၚမွာ လြတ္လပ္တဲ့ အင္ အားစုတရပ္ ျဖစ္လာတယ္။ နယ္ခ်ဲ႔အုပ္စုအတြင္းမွာ ျပင္သစ္က “ဒီီေဂါ၀ါဒ” ကုိ လက္ေတြ႔က်င့္ သံုးျခင္း၊ ဂ်ာမနီက “အေရွ႕ေမွ်ာ္ေပၚလစီသစ္” တင္ျပလာၿပီး ဂ်ပန္က “ဘက္စံုအမွီခုိကင္းတဲ့ ႏုိင္ငံျခားေရးေပၚလစီ” လုိက္နာက်င့္သံုး လာျခင္းတုိ႔ေၾကာင့္ ကြဲအက္လာေတာ့တယ္။ အေမရိကန္ဟာ ဗီယက္နမ္က်ဴးေက်ာ္ေရးစစ္ေၾကာင့္ ျပည္တြင္း ျပည္ပ ဆက္ဆံေရးမွာ အက်ပ္အတည္း က်ေရာက္ေနၿပီး ကမၻာႀကီးအား ဗုိလ္က်လႊမ္းမုိးေရးအခြင့္အာဏာ လု ယက္္မႈအေျခအေနမွာ အရင္က အေမရိကန္က ထုိးစစ္၊ ဆုိဗီယက္က ခံစစ္အေနအထားမွ ဆုိဗီယက္က ထုိးစစ္၊ အေမရိကန္က ခံစစ္သုိ႔ ေျပာင္းသြားခဲ့တယ္။ အေမရိကန္ရဲ႕ ဗုိလ္က်လႊမ္းမုိးေရး အဆင့္ေနရာဟာ စတင္ယုိယြင္း ပ်က္သုဥ္းလာတယ္။ ဒီအေျခအေနေအာက္မွာ အေမရိကန္သမၼတ နစ္ကဆင္က “ ဗဟုိခ်က္မ အင္အားႀကီး ၅ ရပ္ ”ဆိုတဲ့ သေဘာတရားကုိ တင္ျပလုိက္လုိ႔ ဗဟု၀ါဒျဖစ္ထြန္းေရးဟာ စစ္ေအးတုိက္ပြဲကာလမွာကတည္းက အရိပ္အႁမြက္ ေပၚထြက္ေနခဲ့ၿပီဆုိတာကုိ ေဖာ္ျပေနပါတယ္။
စစ္ေအးတုိက္ပြဲ အဆံုးသတ္သြားၿပီးေနာက္ ဗဟု၀င္႐ုိးနဲ႔ ၀င္႐ုိးတခုတည္းရဲ႕အင္အား ႏႈိင္းယွဥ္ျခင္းဟာ တေလွ်ာက္လံုး ႏုိင္ငံတကာႏုိင္ငံေရးအတြင္းက အဓိကလုိင္းတခု ျဖစ္ေနခဲ့တယ္။ အေမရိကန္ဟာ ၀င္႐ိုးတခု တည္းကမၻာ တည္ေဆာက္ေရးကုိ အစြမ္းကုန္လံုးပန္းအားထုတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပကတိဘာ၀က “အင္အားလြန္ နုိင္ငံႀကီးတႏုိင္ငံနဲ႔ အင္အားႀကီးႏုိင္ငံအမ်ားအျပား”ဆိုတဲ့ အေျခအေန ျဖစ္တည္ေနတာပါ။ တခုလံုးအရ ၾကည့္ရင္ “အင္အားႀကီးႏုိင္ငံအမ်ားအျပား” ျဖစ္ထြန္းတုိးတက္မႈ အေျခအေနဟာ “အင္အားလြန္ႏုိင္ငံႀကီးတႏုိင္ငံ” ဆုိတာ ထက္ ပိုမိုေပၚလြင္ေနတယ္။ စစ္ေအးတိုက္ပြဲ အဆံုးသတ္သြားၿပီးကာစက “အင္အားႀကီးႏုိင္ငံအမ်ားအျပား”ဆုိရာ မွာ အဓိကအားျဖင့္ တ႐ုတ္၊ ႐ုရွား၊ ဥေရာပသမဂၢ နဲ႔ ဂ်ပန္တုိ႔ျဖစ္ၾကတယ္။ ဒီ “အင္အားႀကီး ၄ ရပ္” အတြင္း ဂ်ပန္ကလြဲရင္ တျခား “အင္အားႀကီး ၃ ရပ္”နဲ႔ အေမရိကန္ရဲ႕ တကယ့္အင္အား ကြာျခားမႈအားလံုးဟာ ေသးက်ံဳ႕ လာပါတယ္။ ၂၁ ရာစုထဲ ၀င္ေရာက္သြားၿပီးေနာက္ အိႏၵိယက အမီလုိက္လာၿပီး၊ ႏုိင္ငံတကာ အကဲခတ္သူမ်ား အတြင္း “ျမင္းမဲ” ျဖစ္လာတယ္။ “အင္အားအမ်ားအျပား”ဆိုတဲ့ တပ္ဖြဲ႔ထဲကုိ ပါ၀င္လာတယ္။ ဒီကေန ေတြ႔ႏုိင္ တာက မ်က္ေမွာက္ ကမၻာႀကီးမွာ တ႐ုတ္၊ ႐ုရွား၊ ဥေရာပသမဂၢ ၊ ဂ်ပန္၊ အိႏၵိယတုိ႔ဟာ ဗဟု၀င္႐ုိးျဖစ္ထြန္းေရးရဲ႕ အဓိက တြန္းေဆာ္သူမ်ား ျဖစ္တယ္ဆုိတာပါပဲ။ ႏုိင္ငံတကာ ဘ႑ာေရးအက်ပ္အတည္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ ဘက္စံု၀ါဒနဲ႔ ဘက္စံု ႏုိင္ငံျခား ဆက္ဆံေရး ဒီလိႈင္းသစ္တခ်ီဟာ အေမရိကန္အပါအ၀င္ျဖစ္တဲ့ ပါ၀င္တဲ့ႏုိင္ငံ အားလံုး အက်ိဳးခံစားခြင့္ရရွိေစ႐ံုမက တခုလံုးအေနနဲ႔ၾကည့္ရင္ “အင္အားႀကီးႏုိင္ငံအမ်ားအျပား” အတြက္ ပုိအ က်ိဳးရွိပါတယ္။
ဦးစြာအားျဖင့္ ဘက္စံုႏုိင္ငံျခားဆက္ဆံေရးအသစ္တခ်ီေပၚထြန္းမႈဟာ တ႐ုတ္ျပည္ၿငိမ္းခ်မ္းစြားတဟုန္ ထုိးတုိးတက္ေရးအတြက္ အက်ိဳးရွိပါတယ္။ ။ G 20 ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ G 8 ေတာင္ေျမာက္ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲျဖစ္ျဖစ္ ဒါ မွမဟုတ္ “BRIC ၄ ႏုိင္ငံ”က ေခါင္းေဆာင္မ်ား အစည္းအေ၀းနဲ႔ တ႐ုတ္၊ အေမရိကန္၊ ဂ်ပန္ သံုးဦးသံုးဖလွယ္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးေရးျဖစ္စဥ္္ပဲျဖစ္ျဖစ္ တ႐ုတ္ျပည္ မပါ၀င္ရင္ မျဖစ္ပါဘူး။ ဒါနဲ႔တခ်ိန္တည္းမွာလည္း ဒီဘက္စံုႏုိင္ငံ ျခားဆက္ဆံေရး လႈပ္ရွားမႈအားလံုးဟာ တ႐ုတ္ျပည္ တဆင့္တက္တုိးတက္ေကာင္းမြန္ေရးနဲ႔ သက္ဆုိင္ရာ ႏုိင္ငံ မ်ားနဲ႔ ဆက္ဆံေရးကုိ အက်ိဳးရွိေစပါတယ္။ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ ႏုိင္ငံတကာအဆင့္ေနရာ ျမွင့္တင္ေရးအတြက္ အက်ိဳး ရွိေစပါလိမ့္မယ္။ တ႐ုတ္၊ အေမရိကန္၊ ဂ်ပန္ သံုးဦးသံုးဖလွယ္ ေဆြးေႏြးပြဲျဖစ္စဥ္္အရ ေျပာရရင္ တ႐ုတ္နဲ႔အေမရိ ကန္၊ တ႐ုတ္နဲ႔ ဂ်ပန္ဆက္ဆံေရးတုိ႔ တုိးတက္ေကာင္းမြန္ေရးအတြက္ အက်ိဳးရွိမႈကုိ အသိအမွတ္ျပဳႏုိင္ပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာ အေမရိကန္၊ ဂ်ပန္မဟာမိတ္က တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ ျပည္ပပတ္၀န္းက်င္လံုၿခံဳေရးနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ျဖစ္ ေပၚလာတဲ့ အက်ိဳးမရွိတဲ့ ႐ုိက္ခတ္မႈမ်ားကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ေပးပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ သံုးဦးသံုးဖလွယ္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးမႈ ျဖစ္စဥ္က အေရွ႕အာရွ အလယ္အလတ္ႏုိင္ငံမ်ား၊ ႏုိင္ငံငယ္မ်ားနဲ႔တကြ တျခားပတ္ပတ္လည္ရွိ ႏုိင္ငံမ်ားနဲ႔ ဆက္ဆံေရး တုိးတက္ေကာင္းမြန္ေရးအတြက္ပါ အက်ိဳးရွိပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ သံုးဦးသံုးဖလွယ္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြး ပြဲျဖစ္စဥ္မ်ားက တျခားႏုိင္ငံႀကီးမ်ားနဲ႔ တရုတ္ႏုိင္ငံဆက္ဆံေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေရးကို တြန္းေဆာ္ပါလိမ့္မယ္။ ႏုိင္ငံ တႏုိင္ငံ တဟုန္ထုိး တုိးတက္လာတဲ့ျဖစ္စဥ္အတြင္း တျခားႏုိင္ငံႀကီးမ်ားရဲ႕ စိတ္ထဲမွာ ဟန္ခ်က္ညီမႈေပ်ာက္ဆံုး သြားျခင္းနဲ႔ ေသနဂၤဗ်ဴဟာယံုမွားသံသယျဖစ္မႈမ်ား ေပၚေပါက္လာႏုိင္ပါတယ္။ ဒါဟာ ကမၻာ့သမုိင္းမွာ ေတြ႔ေနျမင္ ေနက်ကိစၥ ျဖစ္တယ္။ ေလာေလာဆယ္ဆယ္ ႏွစ္မ်ားအတြင္း ႏုိင္ငံတကာလူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ တ႐ုတ္ျပည္ ၿငိမ္း ခ်မ္းစြာ တဟုန္ထုိး တုိးတက္လာမႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားအတြင္း တခ်ိဳ႔ႏုိင္ငံႀကီးေတြနဲ႔ ႏုိင္ငံအုပ္စု ေတြဟာ တ႐ုတ္ျပည္နဲ႔ ဆက္ဆံမႈမွာ မူမမွန္တဲဲ့ ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကုိ ေျဖရွင္းခဲ့ၾကရတယ္။ ဒါေတြ အားလံုးက “တ႐ုတ္ျပည္ တဟုန္ထုိး တုိးတက္လာမႈ အေထြေထြကပ္ေရာဂါ” ရဲ႕ အေရးပါအရာေရာက္မႈကုိ ေဖာ္ျပလုိက္တာျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ အေမရိကန္ဟာ တခုတည္းေသာ အင္အားလြန္ႏုိင္ငံႀကီး တႏုိင္ငံအေနနဲ႔ “တ႐ုတ္ျပည္ တဟုန္ထုိး တုိးတက္လာမႈ အေထြေထြကပ္ေရာဂါ” ရဲ႕ ႐ုိက္ခတ္မႈက ဦးစီးေရွ႕ေဆာင္ ရုန္းထြက္္ခဲ့ တယ္။ ဒါေၾကာင့္ “အက်ိဳးစီးပြားလွ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္” သေဘာတရား၊ “တ႐ုတ္အေမရိကန္ တေလွတည္းစီး တခရီး တည္းသြား” သေဘာတရား၊ “တ႐ုတ္ အေမရိကန္ ၂ ႏုိင္ငံအုပ္စု” သေဘာတရား စတာေတြဟာ အေမရိကန္ အေနနဲ႔ တဟုန္ထုိး တုိးတက္လာေနတဲ့ တ႐ုတ္ျပည္နဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လုိတဲ့ ့ဆႏၵရွိေၾကာင္း ေကာက္ခ်က္ကုိ ေဖာ္ျပေနတယ္။ အေမရိကန္၊ ဂ်ပန္တုိ႔ရဲ႕ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြက တျခားႏုိင္ငံႀကီး ေပၚေပါက္လာမႈနဲ႔ ပတ္ သက္တဲ့ စံထားေလာက္တဲ့ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈေတြကုိ အသိအမွတ္ျပဳရပါလိမ့္မယ္။ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ ျပည္ပ ပတ္၀န္းက်င္ တုိးတက္ေကာင္းမြန္လာမႈဟာ တဆင့္တက္ တဟုန္ထုိးတုိးတက္ေရးကုိ အက်ိဳးရွိ႐ံုမက တ႐ုတ္ ျပည္ တဟုန္ထုိးတုိးတက္မႈဟာ ဗဟု၀င္႐ုိး ျဖစ္ထြန္းေရးမွာ အေရးပါတဲ့ အေၾကာင္းရင္းျဖစ္ပါတယ္။
