ကုိလုိနီေခတ္

ပေဒသရာဇ္ေခတ္က လယ္ယာေျမ ကံေႂကြးခ်စနစ္ ျဖစ္တယ္။ ဘုရင္က ေရေျမသနင္းျဖစ္ၿပီး အမႈထမ္း အရာထမ္း ေက်းေတာ္မ်ိဳး ကၽြန္ေတာ္မ်ိဳးကုိ လယ္ေျမလုပ္စားခြင့္ ေပးသနားတာပဲ။ အခြန္ေတာ္ ဆယ္ဘုိ႔တဘုိ႔ ဆက္သရတယ္။ မင္းတုန္းေခတ္က စလုိ႔ အထက္ဗမာျပည္မွာ သႆေမဓခြန္(လူခြန္) ဆုိတာ ေကာက္တယ္။ ထုိ စဥ္က လယ္ယာစုိက္ပ်ိဳးေရးဟာ ၀မ္းစာဖူလံုေရးအတြက္သာ စုိက္ပ်ိဳးၾကၿပီး ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ေရး မထြန္းကား ေသးဘူး။

ပထမ အဂၤလိပ္- ျမန္မာစစ္ပြဲ (၁၈၂၄)၊ ဒုတိယ အဂၤလိပ္-ျမန္မာစစ္ပြဲ (၁၉၅၂) ၿပီးေတာ့ ေအာက္ဗမာ ျပည္ အဂၤလိပ္လက္ေအာက္ က်ေရာက္တယ္။ စူးအက္တူးေျမာင္း(၁၈၆၇)ဖြင့္လုိက္ေတာ့ ဗမာ့ဆန္စပါး ေစ်းကြက္ နဲ႔ ကမၻာ့ေစ်းကြက္ (အဂၤလိပ္ ကုိလုိနီေစ်းကြက္) ဆက္မိသြားတယ္။ ေအာက္ဗမာျပည္ လယ္ဧက ၁၀ သန္း ေက်ာ္ လယ္သစ္ေဖာ္တယ္။ ဆည္ေျမာင္း တာတမံမ်ား၊ ဆန္ႀကိတ္ခြဲစက္မ်ား၊ ဆန္စပါး ေရာင္း၀ယ္ေရးကုမၸဏီ မ်ား၊ ဘဏ္ႀကီးမ်ား ေပၚလာပါတယ္။ လယ္ယာလုပ္သား အင္အားကုိ အထက္ဗမာျပည္မွလည္းေကာင္း။ အိႏၵိယ မွ လည္းေကာင္း ေခၚယူတယ္။ ထုစဥ္က လယ္ယာစုိက္ပ်ိဳးေရးအေျခအေနမွာ ေအာက္ပါအတုိင္း ျဖစ္တယ္။

၁၈၈၅ ခုႏွစ္တြင္ ၿဗိတိသွ်ဧကရီ ၀ိတိုရိယဘုရင္မႀကီး လက္ေအာက္သုိ႔ ဗမာတျပည္လံုး က်ေရာက္ခဲ့ တယ္။ သုိ႔ရာတြင္ နယ္ခ်ဲ႔ဆန္႔က်င္ေရး စစ္ပြဲမ်ားေၾကာင့္ အထက္ေအာက္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး တသားတည္း ေပါင္း၍မရ ေသး။ ၁၉၈၇ မွာ ဗမာျပည္ကုိ အိႏၵိယအင္ပါယာအတြင္း ျပည္နယ္တနယ္အျဖစ္ ေပါင္း၍ ဒုတိယ ဘုရင္ခံတဦး ခန္႔အပ္အုပ္ခ်ဳပ္တယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ အေျပာင္းအလဲနဲ႔အတူ ဗမာ့ေက်းလက္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုလံုး အႀကီး အက်ယ္ ေျပာင္းလဲခဲ့တယ္။ ထူးျခားခ်က္ေတြက ေအာက္ပါအတုိင္းပဲ။

၁။ ပေဒသရာဇ္ မင္းစုိးရာဇာ မူးမတ္အခြင့္အာဏာမ်ားကုိ ဖယ္ရွားၿပီး တုိက္႐ုိက္အုပ္စုိးတဲ့ ထုိမွ ဥပေဒ ျဖင့္ အုပ္စုိးတဲ့ နည္းသုိ႑ တစတစ ေဖာ္ေဆာင္လာတယ္။

၂။ အစဥ္အလာ ၿမိဳ႔စား (ၿမိဳ႔ယူနစ္) စနစ္ကုိ ဖ်က္သိမ္းၿပီး ရြာသူႀကီး၊ တုိက္သူႀကီး (ရြာယူနစ္) စနစ္ကုိ ထူေထာင္လုိက္သျဖင့္ အစဥ္အလာ ေက်းလက္ကုိယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ ကြယ္ေပ်ာက္သြားတယ္။

၃။ ၁၈၇၆ လယ္ယာေျမႏွင့္ လယ္ခြန္ေတာ္ဆုိင္ရာ ဥပေဒကုိ ျပ႒ာန္းတယ္။ အဂၤလိပ္က သႆေမဓ အခြန္ (လူခြန္) နဲ႔ ေျမခြန္ဆုိၿပီး ႏွစ္မ်ိဳးေကာက္တယ္။ ေအာက္ဗမာျပည္လူခြန္၊ အထက္ဗမာျပည္ သႆေမဓခြန္ ဟု ေခၚတယ္။ အိႏၵိယအင္ပါယာအတြင္း ဗမာျပည္တျပည္ထဲသာ ေကာက္တာ ျဖစ္တယ္။ ၀င္ေငြအမ်ားဆံုး အခြန္ မွာ လယ္ခြန္ျဖစ္ၿပီး ၁၉၃၇-၃၈ စာရင္းအရ က်ပ္ ၅၁၀ သိန္း ျဖစ္တယ္။ (ဦးဘခုိင္ ဗမာျပည္ ႏုိင္ငံေရး ရာဇ၀င္ ၁၉၃၈ ဒီဇင္ဘာ)

“ေတာႀကီး ျမက္မည္းကုိ စတင္ခုတ္ထြင္ရွင္းလင္း၍ လုပ္ကုိင္စားေသာက္သူတုိ႔သည္ ၁၂ ႏွစ္ကာလပတ္လံုး ဆက္လက္၍ ေျမခြန္ေတာ္ တင္ဆက္ပါက ယင္းေျမကုိ ပုိင္ဆုိင္ခြင့္ ရွိသည္”ဟု ပါရွိပါတယ္။

၄။ စတီးလ္ဘရားသာ (၁၈၇၀) ဘူလင္ဂ်ာပူးလ္စတဲ့ အဂၤလိပ္ပုိင္ ဆန္စပါးကုမၸဏီႀကီးမ်ား ထူေထာင္ ၿပီး ႏုိင္ငံျခားသုိ႔ ဆန္တင္ပုိ႔တယ္။

၁၈၇၂ -          ဆန္တန္ ၃၇၄,၀၀၀ ျဖင့္စတင္

၁၉၀၀ -          ဆန္တန္        ၂ သန္း

၁၉၃၅ -          ဆန္တန္         ၃ ဒသမ ၁၇ သန္း

ေနာက္ပုိင္း -    ဆန္တန္         ၃ ဒသမ ၅ သန္း အထိတုိးလာတယ္။

၅။ အိႏိၵယ ေတာင္ပုိင္း မဒရပ္ဇာတိ ခ်စ္တီးေငြတုိး ေခ်းစားသူမ်ား တင္သြင္းၿပီး ဓားမဦးခ် လယ္သစ္ ေဖာ္တဲ့ လယ္သမားမ်ားကုိ အရင္းအႏွီးေခ်းငွားတယ္။ ခ်စ္တီးအဖြဲေပါင္း ၁၆၀၀ ခန္႔ ရွိၿပီး အမ်ားစု ရွစ္ပံု ခုနစ္ပံု (၇ ပံု ၈ ပံု) ဟာ ျမစ္၀ကၽြန္းေပၚတြင္ အေျခခ်တယ္။ လယ္သမား ၅၀၀၀ လွ်င္ ခ်စ္တီးတဖြဲ႔ႏႈန္းျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းတယ္၊ တႏွစ္တရာသီ အတုိးႏႈန္း ၁၅ ရာခုိင္ႏႈန္းမွ ၃၆ ရာခုိင္ႏႈန္း အထိရွိခဲ့တယ္။

၁၈၇၄ မွစ၍ ဘဂၤလားနယ္(ယခုဘဂၤလားေဒ့ရွ္) မွ ကုလားလယ္ယာ အလုပ္သမားမ်ား တင္သြင္းတယ္။ ႏွစ္စဥ္ပ်မ္းမွ် ၁၅,၀၀၀ ခန္႔ တင္သြင္းေၾကာင္း မွတ္တမ္းမ်ားအရ သိရတယ္။

၁၉၂၉-၃၀ ကမၻာ့စီးပြားပ်က္ကပ္ ကာလမွာ ဆန္ေစ်းေတြ ထိုးက်ကုန္တယ္။ ျပည္တြင္းမွာ အဆမတန္ ေစ်းႏွိမ္၀ယ္ယူၿပီး ျပည္ပသုိ႔ ပမာဏတုိးတင္ျခင္းျဖင့္ ၿဗိတိသွ်အရင္းရွင္ႀကီးမ်ားရဲ႔ အျမတ္အစြန္းကုိ ဆက္လက္ ထိန္းသိမ္းတယ္။ စီးပြားပ်က္ဒဏ္ကုိ ဗမာလယ္သမားထု ပခုန္းေပၚပံုခ်တာပဲ။ သုိ႔ျဖင့္ ဆရာစံေတာင္သူလယ္သ မား သူပုန္ႀကီးေပၚလာတယ္။ (၁၉၃၀)

ၿဗိတိသွ်အစုိးရ အစီရင္ခံစာအရ ၂ ႏွစ္ၾကာ ႏွိမ္နင္းခဲ့ရတဲ့ ဆရာစံသူပုန္ထမႈအတြင္း ေသသူစာရင္း အတိအက် မသိရဘူး။ ထိခုိက္ဒဏ္ရာရသူ ၃၀၀၀ နီးပါး၊ အဖမ္းခံရသူ ၈၀၀၀ေက်ာ္၊ ေသဒဏ္က်ခံရသူ ၇၈ ေယာက္၊ တသက္တကၽြန္းက်ခံရသူ ၂၇၀ ရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားတယ္။ ထုိအထဲတြင္ ဆင္းရဲသား ကုလားလယ္ သမားမ်ားလည္း ပါတယ္။

၁၉၂၉-၃၀ ၿဗိတိသွ်အစုိးရ စံုစမ္းေရးေကာ္မတီ အစီရင္ခံစာအရ လယ္သမားမ်ား တင္ရွိေနတဲ့ ေႂကြးၿမီ က်ပ္ကုေဋ ၆၀ ခန္႔၊ လယ္သမား ၁၀ ဦးမွာ ၉ ဦး ေႂကြးတင္၊ စပါး တင္း ၁၀၀ ထြက္လွ်င္ သီးစားခမွာ ၃၂ တင္းမွ ၇၈ တင္းအထိ ေပးခဲ့ရ။ လယ္ေျမ လက္လြတ္ဆံုး႐ႈံးမႈ ၁၉၃၂ တြင္ ဧကေပါင္း ၆၄၅,၁၈၈ ရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပ ထားတယ္။

ခ်ဳပ္လုိက္ရင္ ၿဗိတိသွ်နယ္ခ်ဲ႔လက္ေအာက္တြင္ ဗမာ့လယ္ယာစီးပြားေရးဟာ ကံေႂကြးခ်စနစ္မွ ေျမရွင္ပ ေဒသရာဇ္စနစ္သုိ႔ ေျပာင္းသြားတယ္။ သီးစား-အတုိး-လုပ္အားေသြးစုပ္မႈသဏၭာန္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေပၚလာတယ္။ ဆန္စ ပါး ေရာင္း၀ယ္မႈလုပ္ငန္း ထြန္းကားလာေသာ္လည္း နယ္ခ်ဲ႔ကုမၸဏီႀကီးမ်ားက လက္၀ါးႀကီးအုပ္ထားတယ္။

လြတ္လပ္ေရးေခတ္ (၁၉၄၅ - ၁၉၄၈)

ဂ်ပန္ေခတ္ (၁၉၄၂-၄၅) အတြင္း ဗမာ့လယ္ယာလုပ္ငန္းဟာ စစ္ႀကီးနဲ႔အတူ အဘက္ဘက္က ဆုတ္ ယုတ္ပ်က္ျပားသြားတယ္။ အဂၤလိပ္ျပန္၀င္လာတဲ့အခါ အိႏၵိယျပည္ ဆင္းမလားၿမိဳ႔ စစ္ေျပးအစုိးရ ေရးဆြဲခဲ့တဲ့ ဗမာ ျပည္ ျပန္လည္ ထူေထာင္ေရး စီမံကိန္းအတုိင္း ကက္စ္ဘီ (CAS-B) ေခၚ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးျဖင့္ စတင္အုပ္ခ်ဳပ္ တယ္။ ၁၉၄၅ ေမ ၁၇ ၿဗိတိသွ် ပါလီမန္မွ ဗမာျပည္အနာဂတ္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ဆင္းမလားစီမံကိန္း စကၠဴျဖဴေၾကညာ စာတမ္း ထုတ္ျပန္တယ္။ ဗမာျပည္ကုိ ဘုရင္ခံက ၃ ႏွစ္ ကုိပုိုိင္အာဏာျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ၿပီး ဗမာျပည္ကုိ မိမိဘာသာ အုပ္ခ်ဳပ္ႏုိင္ေအာင္ တျဖည္းျဖည္း ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးရင္း ေနာက္ဆံုး ၿဗိတိသွ်ဓနသဟာယအုပ္စု၀င္ လြတ္ လပ္တဲ့ ဒုိမီနီယံ ႏုိင္ငံတႏုိင္ငံအျဖစ္ ေဖာ္ေဆာင္ေပးမယ့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစီမံကိန္းျဖစ္တယ္။

ဒီစီမံကိန္းနဲ႔အတူ နယ္ခ်ဲ႔ဗ်ဴ႐ိုကေရစီ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးနဲ႔ ဥပေဒယႏၱရားကုိ ျပန္အသက္သြင္းတယ္။ ၿဗိတိသွ် အရင္းရွင္ႀကီးမ်ားပုိင္ ဆန္စပါး၊ ကၽြန္းသစ္၊ သတၱဳေရနံစတဲ့ ကုမၸဏီႀကီးမ်ားရဲ႕ ပုိင္ဆုိင္မႈနဲ႔ လုပ္ငန္းအရပ္ရပ္ကုိ ျပန္စတယ္။

ဒီကာလဟာ ဗမာျပည္လြတ္လပ္ေရးတုိက္ပြဲ မုိးသက္ေလထန္ကာလပဲျဖစ္တယ္။ တဖက္မွာ ကုိလုိနီယႏၱ ရားရဲ႕ အလုိေတာ္ရိ ဗ်ဴ႐ုိကရက္ေဟာင္းမ်ား၊ လက္ေ၀ခံမ်ား၊ ေျမရွင္မ်ား၊ ေငြတုိးေခ်းစားမ်ား၊ အ၀ယ္ေတာ္ကုိယ္ စားလွယ္စသူမ်ား ျပန္ေခါင္းေထာင္လာသလုိ တဖက္မွာ လယ္သမား တုိက္ပြဲမ်ား၊ အလုပ္သမား တုိက္ပြဲမ်ား၊ လူထုလူတန္းစားေပါင္းစံုရဲ႕ အေထြေထြ သပိတ္တုိက္ပြဲမ်ား လူထုအစည္းအေ၀းႀကီးမ်ားစတဲ့ တုိက္ပါဲမ်ားလည္း ျပင္းထန္လာတယ္။

လယ္ယာလုပ္ငန္းတြင္ ေျမရွင္အတုိးႀကီးစားမ်ားနဲ႔ လက္ေ၀ခံမ်ားဟာ ကုိလုိနီအုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားရဲ႕ အ ကာအကြယ္နဲ႔ အတူ ျပန္ေပၚလာတယ္။ စစ္ကာလ လက္လႊတ္ဆံုး႐ႈံးခဲ့ရတဲ့ သူတုိ႔အက်ိဳးစီးပြားမ်ားကုိ တဆင့္တုိး ဖိႏွိပ္ေသြးစုပ္လာတယ္။ သူတုိ႔နဲ႔အတူ ၿဗိတိသွ်စီးပြားေရး ပေရာဂ်က္မ်ားပါလာတယ္။ လယ္သမားမ်ားဟာ ေႂကြး ေဟာင္းမ်ား ေႂကြးသစ္မ်ားျဖင့္ ဒဏ္ပိလာတယ္။ အစုိးရထုတ္ ဘားမားေဂဇက္တြင္ စစ္မျဖစ္မီကထက္ ယခုေန ထုိင္မႈစရိတ္ ၁၂ ဆတက္ေနေၾကာင္း ေဖာ္ျပတယ္။ ဒါေပမဲ့ စပါးေစ်းက စစ္မျဖစ္မီကေစ်းနဲ႔ သိပ္မကြာဘူး။ တင္း ၁၀၀ = ၁၈၀ က်ပ္ပဲ ရွိတယ္။ ျပည္လံုးကၽြတ္ဖဆပလညီလာခံႀကီးက စပါးေစ်း ၅၀၀ က်ပ္ေပးဖုိ႔နဲ႔ ကၽြဲႏြားသတ္႐ံု ေတြ ပိတ္ဖုိ႔ ေတာင္းဆုိေၾကာင္း ဆံုးျဖတ္တယ္။

စစ္နဲ႔ေတာ္လွန္ေရးကုိ ျဖတ္သန္းခဲ့တဲ့ ဗမာလယ္သမားထုဟာ လြတ္လပ္ေရးတုိက္ပြဲနဲ႔အတူ မိမိတုိ႔ရဲ႕ ေက်ာမြဲနင္းျပားဘ၀မွ လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ တုိက္ပြဲ၀င္လာၾကတယ္။ လယ္သမားသမဂၢေတြ ဖြဲ႔စည္းထူ ေထာင္ၾကတယ္။ လယ္လုပ္သူလယ္ပုိင္းေရး၊ သီးစားခဖ်က္သိမ္းေရး၊ လက္ငုတ္လယ္လက္မလြတ္ေရး၊ စပါးေစ်း တုိးေပးေရးစတဲ့ ေတာင္းဆုိခ်က္မ်ားနဲ႔ တုိက္ပြဲ၀င္ၾကတယ္။ လယ္သမားအငတ္တပ္ ခ်ီတက္ဆႏၵျပပြဲႀကီးမ်ား၊ ဆန္လုဆန္သိမ္းပြဲမ်ား၊ လယ္သမားညီလာခံမ်ား ေပၚေပါက္လာတယ္။ ၿဗိတိသွ်အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားက ျပင္းျပင္း ထန္ထန္ ဖိႏွိပ္တယ္။

ဒီလုိနဲ႔ ရခုိင္၊ ပ်ဥ္းမနား၊ လယ္ေ၀း၊ ေက်ာက္ႀကီး ၊နတ္ေမာက္စတဲ့ ေဒသေတြမွာ လယ္သမားသူပုန္ထမႈ ေတြ ေပၚလာတယ္။

ဒီလယ္သမားတုိက္ပြဲ အလုပ္သမားတုိက္ပြဲနဲ႔ လူထုလူတန္းစားတရပ္လံုးရဲ႕ အေထြေထြသပိတ္တုိက္ပြဲ ဟာ ကုိလုိနီအုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကုိ သြက္သြက္ခါသြားေစတဲ့ ဗမာျပည္လြတ္လပ္ေရးတုိက္ပြဲရဲ႕ အင္အားေတြပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ဒါဟာ ဖဆပလတပ္ေပါင္းစုႀကီးအတြင္း သေဘာထားကြဲမႈေတြ ျဖစ္ေပၚေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္း ႀကီးတခုျဖစ္လာၿပီး အဓိကပါတီႀကီးတရပ္ျဖစ္တဲ့ ဗမာျပည္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီကုိ ဖဆပလအတြင္းမွ ထုတ္ပယ္ခဲ့တဲ့ အထိ ျဖစ္လာတယ္။ ဒါဟာ နယ္ခ်ဲ႔သမားနဲ႔ အလုိေတာ္ရိလူတန္းစားအတြက္ အႀကိဳက္ေတြ႔ အခြင့္သာေစၿပီး နယ္ ခ်ဲ႔ဆန္႔က်င္ေရး-အမ်ိဳးသားလြတ္ေျမာက္ေရးအင္အားစုႀကီးအတြင္း အမ်ိဳးသားစည္းလံုးညီညြတ္မႈၿပိဳကြဲျခင္းရဲ႕ နိ ဒါန္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဖဆပလေခတ္ (၁၉၄၈-၆၂)

၁၉၄၈ ဇန္န၀ါရီ ၄ ၿမိဳ႔ေတာ္ခန္းမထက္မွ ၿဗိတိသွ် ယူနီယံဂ်က္အလံကုိ ျဖဳတ္ခ်ၿပီး ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာ ႏုိင္ငံေတာ္အလံကုိ လႊင့္ထူတဲ့အခမ္းအနားနဲ႔အတူ ဗမာျပည္လြတ္လပ္ေရး ရလာတယ္။

လြတ္လပ္ေရးဟာ ႏုိင္ငံေရးအရ လြတ္လပ္ေသာ္ျငားလည္း စီးပြားေရးအရ မလြတ္လပ္ဘူး။ အမွီအခုိ မ ကင္းဘူး။ ကုိလိုိနီအရင္းအႏွီးေတြ ဆက္လက္ႀကီးထြားေနတယ္လုိ႔ လက္၀ဲအင္အားစုမ်ားက ေ၀ဖန္တယ္။ အာဏာရ ဖဆပလအစုိးရနဲ႔ ဆုိရွယ္လစ္ပါတီက ဒီေ၀ဖန္ခ်က္ကို ခါးခါးသည္းသည္း ျငင္းဆန္တယ္။

ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္တယ္။ အမ်ိဳးသားစည္းလံုးညီညြတ္ေရး အစိပ္စိပ္အမႊာမႊာ ၿပိဳကြဲသြားတယ္။ ပါလီမန္ဒီမုိ ကေရစီနဲ႔အတူ အာဏာရဖဆပလအတြင္း ဂုိဏ္းဂနတုိက္ပြဲေတြ ျပင္းထန္လာတယ္။ ဖဆပလ ႏွစ္ျခမ္းကြဲတယ္။ ေနာက္ဆံုးမွာ စစ္တပ္က ပထမအႀကိမ္ တရား၀င္အာဏာသိမ္းတယ္ (၁၉၅၈-၆၀)။ ၁၉၆၂ မွာ ဒုတိယအႀကိမ္ အၿပီးအပုိင္ အာဏာသိမ္းလုိက္ပါတယ္။

ဖဆပလအစုိးရက -၁၉၅၃ လယ္ယာေျမပုိင္ျပဳလုပ္ေရး ဥပေဒ၊ ၁၉၅၄ လယ္ယာေျမႏုိင္ငံပုိင္ ျပဳလုပ္ေရး နည္းဥပေဒကုိ ျပ႒ာန္းတယ္။

လယ္ယာေျမ ဧကေပါင္း ၃ ဒႆမ ၃ သန္းေလာက္ကုိ ခြဲေ၀ေပးခဲ့တယ္။ ေျမရွင္ႀကီးမ်ားကုိ ေလ်ာ္ေၾကး ေပးခဲ့တယ္။ ဖဆပလေခတ္မွာ အဂၤလိပ္ေခတ္ကအတုိင္း စုိက္ပ်ိဳးလယ္ေျမ ၁၂ သန္းေက်ာ္ရွိရာ ၂၅ ရာခုိင္ႏႈန္းကုိ လယ္ေျမေ၀ျခမ္းေရး (စာရင္းအရ) လုပ္တာျဖစ္တယ္။ သုိ႔ေသာ္ “ ေတာင္သူလယ္သမား သမဂၢမ်ား ” မွတဆင့္ ျပဳလုပ္ျခင္းမဟုတ္ဘဲ၊ ဖဆပလက ဖြဲ႔စည္းေပးတဲ့ “ ေျမယာခ်ထားေရး ဘုတ္အဖြဲ႔မ်ား” မွ ျပဳလုပ္ျခင္းျဖစ္ရာ ႏုိင္ငံ ေရး ပေယာဂ မကင္းပါ။ လယ္ေျမကုိ ေပါင္ႏွံေရာင္းခ် လႊဲေျပာင္းခြဲစိပ္ျခင္းမျပဳရ၊ သက္ဆုိင္ရာအာဏာပုိင္းမ်ားရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္သာ လုပ္ခြင့္ရွိတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေတာင္သူလယ္သမားဘ၀ကို မစြန္႑ရ ပလပ္ေျမအျဖစ္ မထားရ၊ သီးစားမခ်ရစတဲ့ စည္းကမ္းမ်ားလည္း ပါရွိတယ္။

ေျမယာေ၀ျခမ္းေရး-လယ္လုပ္သူ လယ္ပုိင္ေရးဆုိတာ ဓနရွင္ေတာ္လွန္ေရးတရပ္ပါပဲ။ ဥေရာပ ဓနရွင္ ေတာ္လွန္ေရးမ်ားဟာ အလယ္ေခတ္သက္ဦးဆံပုိင္မင္းစုိးရာဇာမ်ားရဲ႕ ပေဒသရာဇ္အာဏာကုိ ၿဖိဳခ်ၿပီး ၎တုိ႔ပုိင္ လယ္မ်ားကုိ ဆင္းရဲသား ေက်းေတာ္မ်ိဳး ကၽြန္ေတာ္မ်ိဳးမ်ားကုိ ေ၀ျခမ္းေပးျခင္းျဖစ္တယ္။ ပုဂၢလိကပုိင္ေပးလုိက္ တာပဲ။ ပေဒသရာဇ္ပုိင္ဆုိင္မႈမွ အရင္းရွင္ပုိင္ဆုိင္မႈသုိ႔ ေျပာင္းသြားၿပီး လြတ္လပ္စြာ စီမံခန္႔ခြဲခြင့္ ရသြားတဲ့အတြက္ ထုတ္လုပ္ေရး ျမင့္တက္လာတယ္။

ဒီလုိလုပ္ရာမွာ အေမရိကန္နည္းနဲ႔ ပရပ္ရွား ဂ်န္ကာနည္းရယ္လို႔ နည္း ၂ နည္းရွိတယ္။ အေမရိကန္ နည္းက ျပင္သစ္ေတာ္လွန္ေရးနည္းလုိပဲ ျပတ္သားတယ္။ ဘာေစ့စပ္ေရး၊ ဘာေလ်ာ္ေၾကးမွ မေပးဘူး။ ပရပ္ရွား ဂ်န္ကာနည္းက အဂၤလိပ္ပါလီမန္နည္းလိုပဲ သံသရာရွည္တယ္။ ေစ့စပ္အေပးအယူ လုပ္တယ္။

ဗမာျပည္လုိ ကုိလုိနီတပုိင္း-ပေဒသရာဇ္တပုိင္း လူ႔အဖြဲ႔အစည္း (ထုိစဥ္က သတ္မွတ္ခ်က္) အဖုိ႔ ေျမယာ ေ၀ျခမ္းေရး (ေျမယာေတာ္လွန္ေရးလုိ႔လည္း ေခၚတယ္) ကုိ ဓနရွင္လူတန္းစားက ေခါင္းမေဆာင္ႏုိင္ဘူး။ အေၾကာင္းက ဗမာျပည္ရဲ႔ ဓနရွင္လူတန္းစားဟာ လက္ေ၀ခံလကၡဏာေဆာင္လုိ႔ ျဖစ္တယ္။ အမ်ိဳးသားဓနရွင္လူ တန္းစားကလည္း ႏုိင္ငံေရး၊ စီးပြားေရးအရ ခ်ည့္နဲ႔အားေပ်ာ့ေနလုိ႔႔ပဲျဖစ္တယ္။ ေျမယာေတာ္လွန္ေရးအတြက္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ေအာက္ပါအခ်က္ေတြလုိတယ္။

၁။ေက်းလက္ ဗ်ဴ႐ုိကရက္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကုိ ဖ်က္သိမ္းၿပီး တည္ၿငိမ္တဲ့ လယ္သမားသမဂၢမ်ားရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာထူေထာင္ထားၿပီး ျဖစ္ရမယ္။(လယ္သမားတုိက္ပြဲေတြနဲ႔ လယ္သမားေတာ္လွန္ေရးေတြက ဒါ ကုိ လုပ္ေဆာင္တယ္။)

၂။အလုပ္သမားလူတန္းစားနဲ႔ လယ္သမားလူတန္းစား ခုိင္မာတဲ့ မဟာမိတ္ဖြဲ႔ၿပီး ျဖစ္ရမယ္။ (ဒါဟာ ေသာ့ခ်က္ က်တယ္။)

၃။ဆင္းရဲကုိ အေျခခံ အလတ္ကို မဟာမိတ္ဖြဲ႔၊ ခ်မ္းသာကုိ ၾကားထား၊ ေျမရွင္ကို ဦးတည္တုိက္ဆိုတဲ့ ေက်းလက္လူတန္းစားေပၚလစီရွိရမယ္။ (ေျမရွင္ႀကီးမ်ားရဲ႕ သီးစားခ်ေျမမ်ားကိုသာ သိမ္းၿပီး ေ၀ျခမ္းတာပဲ။)

၄။ေရာင္းေပါင္လႊဲ ခြဲစိပ္ျခင္းအပါအ၀င္ လြတ္လပ္စြာ စုိက္ပ်ိဳးေရာင္းခ်စီမံခန္႔ခြဲခြင့္ ပုဂၢလိကပုိင္ ေပးရမယ္။

၅။ အရင္းအႏွီး လယ္လုပ္ကိရိယာနည္းပညာ ေစ်းကြက္စသည့္ လုိအပ္ခ်က္မ်ား ခုိင္မာသန္စြမ္းမႈရွိ ေအာင္ ေရတုိေရရွည္ ပ့ံပုိးမႈမ်ား ရွိရမယ္။

ဒါေပမဲ့ ဖဆပလ ေျမယာဥပေဒနဲ႔ ေျမယာေ၀ျခမ္းေရးဟာ ပေဒသရာဇ္ ေျမရွင္စနစ္ကုိ မဖ်က္သိမ္း႐ံုမက ဆက္လက္ႀကီးထြားလာေစတယ္။

၁၉၅၃ - ၆၀ ျပည္ေတာ္သာ စီမံကိန္း (၈ ႏွစ္စီမံကိန္း) ကုိ အေမရိကန္ KTA ကုမၸဏီက ေရးဆြဲေပးမႈနဲ႔ ခ်မွတ္တယ္။ ၁၉၅၅ မွာ ပ်က္တယ္။ ခ်မွတ္တဲ့အခ်ိန္က ကုိရီးယားစစ္ပြဲ (၁၉၅၀-၅၃) နဲ႔အတူ ကမၻာ့ဆန္ေစ်းျမင့္ တက္ေနတဲ့အတြက္ ဆန္တင္ပုိ႔ေရာင္းခ်ရေငြ (အဓိက ႏုိင္ငံျခားပုိ႔ကုန္) ျမက္ျမက္ကေလးရေနတယ္။

ဆန္ပုိ႔ကုန္မွ ရေငြ

၁၉၅၂-၅၃ ............... ၁၀၁ ဒႆမ ၉ ကုေဋ

၁၉၅၃-၅၄ ................ ၈၁ ဒႆမ ၁ ကုေဋ

၁၉၅၄-၅၅ ................. ၈၀ ဒႆမ ၁ ကုေဋ

လူတကုိယ္ တုိက္တလံုး၊ ကားတစီး၊ ဆုိက္ကားသမားေတာင္ သမၼတ ျဖစ္ႏုိင္တယ္။ ဒီမုိကေရစီ ႏုိင္ငံေတာ္သစ္ဆီသုိ႔ စတဲ့ေလလံုး မုိးလံုးမ်ားနဲ႔ တည္ေဆာက္ထားတဲ့ ျပည္ေတာ္သာ စီမံကိန္းဟာ ကုိရီးယားစစ္ပြဲ ၿပီးဆံုးၿပီး ဆန္ေစ်းေတြ ျပန္က်သြားတဲ့အခါ ရပ္သြားပါတယ္။

၁၉၅၆-၆၀ ေလးႏွစ္စီမံကိန္းထပ္ခ်တယ္။ ဆန္စပါးစုိက္ပ်ိဳးေရးကုိ ဦးစားေပးတဲ့ လယ္ယာစုိက္ပ်ိဳးေရး ႏုိင္ငံျဖစ္တယ္။ စစ္မျဖစ္မီက အေျခအေနကုိ ျပန္ေရာက္ဖုိ႔ ရည္မွန္းခ်က္ထားတယ္။ (ဒါေပမဲ့ ဖဆပလသာ ျပဳတ္ သြားတယ္။ စစ္မျဖစ္မီက အေျခအေနကို ျပန္မေရာက္ခဲ့ပါ။)

ဖဆပလေခတ္မွာ ဘုတ္နဲ႔ေကာ္ပုိေရးရွင္းေတြ(Boards and Corporations) ဖြဲ႔ပါတယ္။ ဖက္စပ္လုပ္ငန္း ေတြ ထူေထာင္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံျခားဘဏ္ႀကီးေတြရဲ႔႕ ဘဏ္ခြဲေတြ ဖြင့္ခြင့္ျပဳတယ္။ ႏုိင္ငံႀကီးမ်ားထံမွ အေထာက္အ ပံ့ အကူအညီဆုိတဲ့ သဏၭာန္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ေခ်းေငြေတြရရွိတယ္။ (ဂ်ပန္စစ္ေလ်ာ္ေၾကးလည္း အပါအ၀င္ျဖစ္တယ္။) အဂၤလိပ္အရင္းရွင္ႀကီးမ်ားရဲ႕ ကုမၸဏီမ်ားကုိ တခ်ိဳ႕ အရစ္က်ေငြ ေခ်ၿပီး၀ယ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကုိ ၅၁း၄၉ နဲ႔ ဖက္စပ္ လုပ္တယ္။

ဒီလုိနဲ႔ ေျမယာေက်းလက္ ႀကီးပြားတုိးတက္ေရးေကာ္ပုိေရးရွင္း(ေျမေက်းရွင္း) (MRDC) နဲ႔ ႏုိင္ငံေတာ္ ေကာက္ပဲသီးႏွံ ေရာင္း၀ယ္ေရးဘုတ္အဖြဲ႔ (SAMB) တုိ႔ ေပၚလာတယ္။ SAMB က ယခင္စတီးဘရားသားကုိ အသြင္ေျပာင္းထားျခင္းျဖစ္တယ္။ (မဆလေခတ္မွာ ကုန္သြယ္ေရးေကာ္ပုိေရးရွင္း(၁) ဆုိတာ ျဖစ္သြားတယ္။) ေျမေက်းရွင္းက လယ္ယာလုပ္ငန္းကို ခန္႔ခြဲတာျဖစ္ၿပီး SAMB က လယ္ထြက္သီးႏွံေရာင္း၀ယ္ေရးကို ခ်ဳပ္ကုိင္ပါ တယ္။ ထုိေခတ္က သြင္းကုန္ထုတ္ကုန္လုိင္စင္ေခတ္ ပါ။ (ယေန႔အေခၚ ပါမစ္)။ အာဏာပုိင္းမ်ားနဲ႔ နီးစပ္ရင္ လုိင္ စင္ရၿပီး ႏုိင္ငံျခားသား (အထူးသျဖင့္ တ႐ုတ္၊ ကုလား) ကုိ ျပန္ေရာင္းစား႐ံုနဲ႔ ႀကီးပြားပါတယ္။ လုိင္စင္သူေဌးေတြ ေပါတယ္။ ဆုိင္းဘုတ္ခ်ိတ္ထား႐ံု ကုမၸဏီေတြ ေပါတယ္။

ဆန္ကုန္သည္ႀကီးမ်ားအသင္း၊ ဆန္စက္ပုိင္ရွင္မ်ားအသင္းတုိ႔ ေပၚလာတယ္။ ပြဲစားႀကီးမ်ား၊ လုပ္ငန္းရွင္ ႀကီးမ်ားေပၚလာတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဖဆပလ သန္႔ရွင္း-တည္ၿမဲႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားရဲ႕ ခါးပုိက္ေဆာင္လယ္သမားအဖြဲ႔အ စည္းမ်ားကေတာ့ သံုးေလးဖြဲ႔ေလာက္ ကြဲေနပါတယ္။ တပါတီ တဖြဲ႔ႏႈန္းနဲ႔ ဖြဲ႔ၾကၿပီး ႏုိင္ငံေရးသမားမ်ားက လယ္သ မားေခါင္းေဆာင္ေတြ တက္လုပ္ၾကတယ္။ အမေတာ္ေၾကးထုတ္ေခ်းတဲ့ ကိစၥ၊ စပါးအေရာင္းအ၀ယ္ကိစၥေတြကုိ ခါးပုိက္ေဆာင္လယ္သမားအဖြဲ႔အစည္းေတြက တဆင့္သာ ေဆာင္ရြက္တယ္။

လယ္ယာစုိက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းတြင္ ေျမရွင္ႀကီး လူတန္းစား ႀကီးထြားလာၿပီး၊ တခ်ိဳ႕က ႏုိင္ငံေရးပါတီ ေနာက္ခံနဲ႔ ကုိယ္ပုိင္လက္နက္ကုိင္အဖြဲ႔ေတြ ဖြဲ႔လာၾကတယ္။ နာမည္ဆုိးနဲ႔ ေက်ာ္ၾကားတဲ့ ျပဴေစာထီးတုိ႔ ကာကြယ္ ေရးတုိ႔ ဆုိတာေတြ ျဖစ္တယ္။ သီးစား အတုိးႀကီးစားနဲ႔ လုပ္အားေသြးစုပ္မႈဟာ သဏၭာန္အသီးသီးနဲ႔ ႀကီးထြားေန တယ္။ ဧက ေထာင္ခ်ီပုိင္တဲ့ ေျမရွင္ႀကီးေတြ (လက္ေ၀ခံ အရင္းရွင္ေတြလည္း ပါတယ္။) ဟာ လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားထဲမွာ တြင္က်ယ္ေနတယ္။ အာဏာရ ဖဆပလ အစုိးရအတြင္းမွ အေရးပါ အရာေရာက္သူ မ်ားနဲ႔ ပလဲနံပသင့္ေနၾကတယ္။ အာဏာရ လူတန္းစားအတြင္း အက်င့္ပ်က္ ျခစားမႈ အပုပ္နံံ႔ ေဟာင္ေနပါတယ္။

(ဆက္လက္ေဖာ္ျပသြားပါမည္)

ေမာင္သန္းျမေရႊ