အာရွသုိ႔ တေက်ာ့ ျပန္လည္ေရာက္ရွိလာျခင္း
(အုိဘားမားအစုိးရရဲ႕ အေရွ႕အာရွ ေပၚလစီကုိ စိစစ္ေ၀ဖန္သံုးသပ္ၾကည့္ျခင္း)
အုိဘားမား တက္လာၿပီးတဲ့ေနာက္ စီးပြားေရးအေျခအေန မေကာင္းမႈနဲ႔ တာ၀န္၀တၱရားေတြရဲ႕ ဖိစီးမႈ ေအာက္မွာ အေမရိကန္ဟာ တကမၻာလံုး အတုိင္းအတာအရ ေသနဂၤဗ်ဴဟာထိန္းညွိမႈကုိ အဆက္မျပတ္ လုပ္ ေဆာင္ခဲ့ရတယ္။ တကမၻာလံုးက ေသနဂၤဗ်ဴဟာ ခ်ံဳ႕ပစ္မႈေတြနဲ႔ မတူဘဲ အေမရိကန္ဟာ အာရွတုိက္ေဒသမွာ တက္ႂကြစြာပါ၀င္တဲ့ သေဘာထားနဲ႔ က်င့္သံုးလာတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူေတြက အာ႐ံုစုိက္လာတယ္။ “ အာရွသုိ႔ ေနာက္တေက်ာ့ ျပန္လည္ေရာက္ရွိလာျခင္း” ေႂကြးေၾကာ္သံက အာရွျပႆနာဟာ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး ေသနဂၤဗ်ဴဟာရဲ႕ အေရးႀကီးတကာ့ အေရးႀကီးဆံုးဆုိတာကုိ ေဖာ္ျပလုိက္တာျဖစ္တယ္။
အေမရိကန္ရဲ႕ ေသနဂၤဗ်ဴဟာ ထိန္းညွိမႈနဲ႔ အေျပာင္းအလဲမ်ား
အေမရိကန္ဟာ ဘယ္တုန္းကမွ အာရွတုိက္ကုိ လ်စ္လ်ဴ႐ႈထားခဲ့တယ္ဆုိတာမ်ိဳး မရွိခဲ့ဖူးဘူး။ အာရွနဲ႔ ဘယ္တုန္းကမွ မခြဲခြာခဲ့ဖူးဘူးလုိ႔ေတာင္ ဆုိႏုိင္ပါတယ္။ အေမရိကန္ရဲ႕ ကမၻာလံုးဆုိင္ရာ ေသနဂၤဗ်ဴဟာမွာ အရင္ က ဥေရာပနဲ႔ ယူေရးရွားကုိ ဗဟုိခ်က္မ အျဖစ္ထားခဲ့ရာက ဒီေန႔ ပစိဖိတ္ေဒသကုိ အေလးထား ေျပာင္းလဲလာ ျခင္း ျဖစ္တယ္။
ဘုရွ္အာဏာရေနတဲ့ကာလအတြင္း အၾကမ္းဖက္၀ါဒတုိက္ဖ်က္ေရးနဲ႔ အီရတ္စစ္ပြဲမ်ားအေပၚ အလုပ္႐ႈပ္ ေနမႈနဲ႔ အာရွတုိက္အား လ်စ္လ်ဴ႐ႈထားမႈေၾကာင့္ ဒီေဒသမွာ တ႐ုတ္ၾသဇာ တေန႔တျခား ႀကီးထြားလာေစမႈကုိ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံသားတခ်ိဳ႔က အျပစ္တင္ ေ၀ဖန္ခဲ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အုိဘားမား အာဏာရလာၿပီးတဲ့ေနာက္ ဒီအ ေျခအေနကုိ ေျပာင္းလဲပစ္ေရးနဲ႔ အေမရိကန္ရဲ႕ “ေရွ႕ေဆာင္မႈအခန္းက႑” ျပန္လည္ျဖစ္ထြန္းလာေစေရး ဆႏၵ ရွိ ပါတယ္။
အာရွေဒသရဲ႕ ေသနဂၤဗ်ဴဟာ အဆင့္ေနရာအရ တေန႔တျခား အေရးပါလာေနမႈက အိုဘားမားအစုိးရအား အာရွေဒသသုိ႔ ၀င္လာေရးကုိ မ်က္စပစ္လက္ယပ္ေခၚေနပါတယ္။ အာရွတုိက္ဟာ ဒီေန႔ကမၻာ့စီးပြားေရး အသက္ရွင္သန္စြမ္းအား အရွိဆံုးေဒသျဖစ္တယ္။ အေမရိကန္ စီးပြားေရး ျပန္လည္ရွင္သန္ေရးအတြက္ အလြန္ အေရးႀကီးတဲ့ အခန္းက႑က ပါ၀င္ေနတယ္။ တ႐ုတ္၊ ဂ်ပန္၊ ေတာင္ကုိးရီးယားနဲ႔ အာဆီယံႏုိင္ငံအားလံုးဟာ အေမရိကန္ရဲ႕ အေရးပါတဲ့ ကုန္သြယ္ေရး အေပါင္းအေဖာ္ ႏုိင္ငံေတြျဖစ္တယ္။ ၁၉၂၉ ခုႏွစ္ေနာက္ပုိင္း အဆုိး ၀ါးဆံုးျဖစ္တဲ့ ဘ႑ာေငြေၾကးအက်ပ္အတည္းနဲ႔ ႀကံဳေတြရင္ဆုိင္ေနရတဲ့ အုိဘားမားအစုိးရဟာ အာရွေစ်းကြက္ကုိ အေမရိကန္ ထြက္ကုန္မ်ား ျဖန္႔ျဖဴးေရးလမ္းေၾကာင္း တဆင့္တက္ တုိးခ်ဲ႔ဖြင့္လွစ္လုိက္ျခင္းအားျဖင့္ စီးပြားေရး ပုိမုိလ်င္္ျမန္စြာ ျပန္လည္ နာလန္ထူေရးေျခလွမ္းအျဖစ္နဲ႔ေရာ၊ အလုပ္အကုိင္ရရွိေရး အခြင့္အလမ္းမ်ား တုိးပြား လာေရးအျဖစ္နဲ႔ပါ ေမွ်ာ္လင့္ထားတယ္။ ဒါ့အျပင္ မ်က္ေမွာက္ အုိဘားမားအစုိးရ ႏုိင္ငံျခားဆက္ဆံေရးမွာ အေလးထားဆံုး ေဆြးေႏြးစရာျပႆနာေတြျဖစ္တဲ့ ႏ်ဴးကလီးယား မျပန္႔ပြားေရးနဲ႔ ရာသီဥတုျပႆနာတုိ႔မွာ အာရွႏုိင္ငံအသီးသီးရဲ႕ ေထာက္ခံမႈ၊ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးတုိ႔နဲ႔ ကင္းကြာလုိ႔ မျဖစ္ပါဘူး။ တုိက်ိဳမွာ အုိဘားမား က အာရွေပၚလစီနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ မိန္႔ခြန္းေျပာဆုိရာမွာ “ ဒီမွာ ျဖစ္ပ်က္သမွ် အားလံုးဟာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ႏုိင္ငံအတြင္း ေနထုိင္မႈဘ၀ ေတြနဲ႔ တုိက္႐ုိက္ဆက္စပ္မႈရွိေနတာေၾကာင့္ ဒီေဒသရဲ႕ အနာဂတ္ဟာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔နဲ႔ အေတာ္ကုိ္ ဆက္စပ္ေနပါတယ္” လုိ႔ ရွင္းလင္းျပခဲ့တယ္။ ဒုတိယ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး စတိန္းဘာ့ခ္ကလည္း “ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔နဲ႔ အေရွ႕အာရွ ထိေတြ႔ဆက္ဆံေရးဟာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကုိယ္တုိင္ရဲ႕ အနာဂတ္အတြက္ အလြန္႔ အလြန္ အေရးႀကီးတယ္။ ဒီအခ်က္ကုိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကုိယ္တုိင္လည္း အမွန္တကယ္ ေတြ႔ျမင္လုိက္ပါၿပီ” လုိ႔ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိသြားခဲ့တယ္။
ဘုရွ္အစုိးရနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ရင္ အုိဘားမားရဲ႕ အာရွေပၚလစီဟာ အသစ္ေျပာင္းလဲမႈတခ်ိဳ႔ရွိေနတာကုိိ ေပၚ လြင္ ေရာာင္ျပန္ဟပ္ေနပါတယ္။ အဲဒီေျပာင္းလဲမႈေတြရဲ႕ အခုိင္အမာ ေဖာ္ျပခ်က္ေတြကေတာ့....
၁။ ေရွ႕ေဆာင္ လမ္းညႊန္အေတြးအေခၚဘက္မွာ အုိဘားမားအစုိးရဟာ ဘုရွ္ကာလက အလြန္အကၽြံ လက္နက္အားကုိးတဲ့ နည္းနာကုိ ေျပာင္းလဲပစ္လုိက္ၿပီး “စမတ္ပါ၀ါ” အယူအဆကုိ တင္ျပလာတယ္။ “ ပါ၀ါအ မာ” နဲ႔ “ပါ၀ါအေပ်ာ့” ကုိ တေပါင္းတစည္းတည္းေပါင္းစပ္ၿပီး ႏုိင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ ႏုိင္ငံျခားေရး၊ စစ္ေရးနဲ႔ ယဥ္ ေက်းမႈစတဲ့ အင္အားေတြကုိ အဆင့္ဆင့္ စုစည္းေပါင္းစပ္က်င့္သံုးကာ အေမရိကန္ရဲ႕ ေသနဂၤဗ်ဴဟာ ရည္မွန္း ခ်က္ကုိ အေကာင္အထည္ ေဖာ္သြားရန္ ပါ၀ါအေပ်ာ့နဲ႔အမာကုိ တၿပိဳင္တည္းက်င့္သံုးေဆာင္ရြက္သြားေရးကုိ ဆုပ္ ကုိင္ထားပါတယ္။ အာရွတုိက္ဟာ တကယ္ေတာ့ အုိဘားမားအစုိးရက “ စမတ္ပါ၀ါ” ကုိ အက်ယ္အျပန္႔ က်င့္သံုး ေရး စမ္းသပ္ကြက္ျဖစ္ပါတယ္။
၂။ အုိဘားမားအစုိးရဟာ အာရွတုိက္ကုိ ပုိမုိအေလးထားလာတယ္။ ဒီေဒသမွာ အေမရိကန္ရဲ႕ ၾသဇာကုိ အစြမ္းကုိ တုိးခ်ဲ႔ေနတယ္။ ေသနဂၤဗ်ဴဟာ ဗဟုိခ်က္မကုိ တဆင့္တက္ အေရွ႕သုိ႔ ေရႊ႕ေျပာင္းလာျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၀၉ ေဖေဖာ္၀ါရီမွာ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ဟီလာရီကလင္တန္က တာ၀န္လက္ခံၿပီးေနာက္ အာရွ ၄ ႏုိင္ငံကုိ တရား၀င္ အလယ္အပတ္ခရီးလွည့္ခဲ့တယ္။ ဒါဟာ ၁၉၆၁ ေနာက္ပုိင္း အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးအေနနဲ႔ တာ၀န္လက္ခံၿပီးေနာက္ အာရွတုိက္သုိ႔္ ပထမဦးဆံုး တရား၀င္အလည္အပတ္ခရီးအျဖစ္ သြားေရာက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ တယ္။ ဒီအခ်က္က အစုိးရသစ္အေနနဲ႔ အာရွေဒသနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ အေလးထားမႈ အတုိင္းအတာကုိ ေဖာ္ျပေန တယ္။ ဒီအႀကိမ္ အာရွေပၚလစီကုိ မိန္႔ခြန္းေျပာရာမွာ အိုဘားမားဟာ “ အေမရိကန္ရဲ႕ ပထမဆံုး ပစိဖိတ္ သမၼတ” အျဖစ္ မိမိကုိယ္ကုိယ္ ေၾကညာလုိက္တယ္။ ဒါက အေမရိကန္ဟာ ကမၻာရဲ႕ အလြန္႔အလြန္ အေရးပါတဲ့ ေဒသကုိ အားျဖည့္ၿပီး ဆက္လက္ထိန္းသိမ္း ေရွ႕ေဆာင္သြားေရး အဆင့္ေနရာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကုိ ေဖာ္ျပ လုိက္တာျဖစ္တယ္။
၃။ အိုဘားမားဟာ ဘက္စံု၀ါဒကုိ ယံုၾကည္ပါတယ္။ ဘက္စံုလည္ပတ္ေရးယႏၱရားမွာ ပါ၀င္ေရးနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးကုိ အေလးထားပါတယ္။ အုိဘားမားဟာ ဘုရွ္အစုိးရရဲ႕ ငါတေကာေကာေရး၀ါဒ လုပ္ ဟန္ကုိ ျပဳျပင္ပစ္ၿပီး ေဒသလကၡဏာေဆာင္တဲ့ ျပႆနာနဲ႔ တကမၻာလံုး လကၡဏာေဆာင္တဲ့ ျပႆနာေတြကုိ ဘက္စံုပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္နည္းအားျဖင့္ ေျဖရွင္းသြားေရးကုိ အေလးထားပါတယ္။ “ အေမရိကန္ဟာ ၂၁ ရာစု မွာ ႀကံဳေတြ႔ေနရတဲ့ အဓိက ျပႆနာေတြနဲ႔ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြကုိ တႏုိင္ငံတည္း တဦးခ်င္း ဘယ္လုိမွ ေျဖရွင္းလုိ႔ မျဖစ္ႏုိင္႐ံုမက အစဥ္အလာမဟာမိတ္မ်ားရဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈျဖင့္ ေျဖရွင္းရန္လည္း မတတ္ႏုိင္ဘဲ ႏုိင္ငံအ မ်ားစုနဲ႔ ႏုိင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းေတြ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈျဖင့္သာ ေျဖရွင္းရလိမ့္မယ္” လုိ႔ သူက ယူဆတယ္။ အာရွတုိက္မွာ မူလရွိေနတဲ့ ေအပက္ (APEC) အဖြဲ႔အျပင္ အာရွတုိက္ တေပါင္းတစည္း တည္းျဖစ္ေရးကုိ ၀ုိင္း ပယ္ျခင္း ဒါမွမဟုတ္ ေဘးကအကဲခတ္ျခင္း သေဘာထားကုိ အုိဘားမားဟာ ထပ္မံမလုပ္ေတာ့ဘဲ ဒီျဖစ္စဥ္အထဲ ကုိ ပါ၀င္လုိက္ျခင္းျဖင့္ အေရွ႕အာရွမွာ အေမရိကန္ရဲ႕ ၾသဇာကုိ ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းထားလုိက္ေတာ့တယ္။
၄။ ဘုရွ္အစုိးရရဲ႕ တင္းမာခက္ထန္ထဲ့ လုပ္ဟန္နဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ရင္ အုိဘားမားအစုိးရဟာ ထိေတြ႔ၿပီး အျပန္အလွန္စကားေျပာေရးကုိ ပုိမုိအေလးထားတယ္။ ႏုိင္ငံျခားဆက္ဆံေရး နည္းနာျဖင့္ အျငင္းပြားမႈေတြကုိ ေျဖရွင္းလုိိၿပီး၊ ယုတ္စြအဆံုး “ ဦးစြာအႏုနည္းသံုး၊ ေနာက္မွ အၾကမ္းနည္းသံုး” ေရးဆုိတဲ့ အၾကမ္းအႏု ပူးေပါင္း က်င့္သံုးလုိတဲ့ ဆႏၵရွိပါတယ္။ ေျမာက္ကုိးရီးယားနဲ႔ ဗမာအစုိးရအေပၚ က်င့္သံုးတဲ့ ေပၚလစီေတြမွာ ဒီအခ်က္ကုိ ေပၚလြင္ထင္ရွားစြာ ေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။
၅။ ႏုိင္ငံတကာ အေရးကိစၥမ်ားကုိ ေျဖရွင္းရာမွာ အုိဘားမားအစုိးရဟာ တိက်တဲ့လုပ္ငန္းမ်ားကုိ လက္ ေတြ႔ေဆာင္ရြက္ေရး သေဘာထားကုိ ပုိက်င့္သံုးလုိတယ္။ ဟီလာရီက ဆီးနိတ္လႊတ္ေတာ္အတြင္း ေျပာၾကားရာ မွာ “ သမၼတ အုိဘားမားနဲ႔ ကၽြန္မတုိ႔အားလံုးက ႏုိင္ငံျခားေရးေပၚလစီဟာ မူနဲ႔လက္ေတြ႔ ေပါင္းစပ္ထားတာ ျဖစ္ တာေၾကာင့္ မာေတာင့္ေနတဲ့ ေတြးေခၚယူဆမႈ မျဖစ္ရဘူး။ တကယ့္ျဖစ္ရပ္နဲ႔ သက္ေသအေထာက္အထား အေၾကာင္းရင္းေတြ ျဖစ္တာေၾကာင့္ စိတ္သေဘာအရနဲ႔ တဖက္သတ္အျမင္ေတြ မျဖစ္ရဘူးလုိ႔ ယူဆတယ္။ ကၽြန္ မတုိ႔ရဲ႕ လံုၿခံဳေရး၊ ကၽြန္မတုိ႔ရဲ႕ ရွင္သန္စြမ္းအား၊ မ်က္ေမွာက္ကမၻာကုိ ကၽြန္မတုိ႔ရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ႏုိင္မႈစြမ္းအားတုိ႔ က ကၽြန္မတုိ႔ အျပန္အလွန္မွီခုိေနမႈ၊ ဒီလႊမ္းမုိးမႈအားလံုးရဲ႔ တကယ့္ျဖစ္ရပ္ကုိ အသိအမွတ္ျပဳဖုိ႔ ကၽြန္မတုိ႔ကုိ ေတာင္းဆုိေနတယ္” လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ အုိဘားမား အစုိးရဟာ ဘုရွ္အစုိးရနဲ႔ မတူဘဲ၊ အျဖဴအမည္းကုိ ရွင္းရွင္းလင္း လင္း ခြဲျခားၿပီး ကမၻာႀကီးရဲ႕ ႐ႈပ္ေထြးမႈကုိ သိရွိနားလည္တယ္။ ႏုိင္ငံအသီးသီးရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈမွာ ဗဟုလကၡ ဏာရွိမႈကုိ ေလးစားေၾကာင္း ေဖာ္ျပတယ္။၊ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အေျခခံ အသက္ရွင္သန္ေရး အေၾကာင္း အခ်က္ ၿပီးျပည့္စံု ေကာင္းမြန္ေရးဟာ လူအခြင့္အေရးရဲ႕ အစိတ္အပုိင္းျဖစ္တယ္ဆုိတာကုိလည္း အသိအမွတ္ ျပဳတယ္။ ဒီဇင္ဘာ ၁၅ ရက္က ဟီလာရီက အုိဘားမားအစုိးရရဲ႔ တိက်တဲ့လုပ္ငန္းမ်ားကုိ ဆက္သြယ္ေဆာင္ရြက္သြားလုိတဲ့ သေဘာထားကုိ စနစ္တက် ရွင္းျပခဲ့တယ္။ ဆိုလုိတာက ေခၚဆုိေလ့ရွိတဲ့ “လုိရာအသံုးခ်ေရး၀ါဒ မူကုိ စြဲစြဲၿမဲၿမဲ က်င့္သံုး သြားဖုိ႔ျဖစ္တယ္။” “လူ႔အခြင့္အေရးပစ္မွတ္ကုိ စူးစမ္းရွာေဖြရာမွာ ကၽြန္မတုိ႔ဟာ တိက်တဲ့လုပ္ငန္းကုိ လက္ေတြ႔ေဆာင္ရြက္ၿပီး ေပ်ာ့ေပ်ာင္းရမယ္။ ဒီလုိဆုိလုိ႔ ကၽြန္မတုိ႔ရဲ႕ မူေတြကုိ ေစ့စပ္အေလ်ာ့ေပးရမယ္လုိ႔ ဆိုလိုိတာ မဟုတ္ဘူး။ ဒီလူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အႀကံျပဳခ်က္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြကုိ လက္ေတြ႔ေျပာင္းလဲ လာေစတဲ့ စီမံေဆာင္ရြက္မႈေတြကုိ က်င့္သံုးသြားရမယ္။” အိုဘားမားအစုိးရရဲ႕ ဗမာျပည္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေပၚလစီထိန္းညွိမႈရဲ႕ အေရးႀကီးတဲ့ အေၾကာင္းရင္းမွာ အရင္က အေမရိကန္ က်င့္သံုးခဲ့တဲ့ အထီးက်န္ထားေရးနဲ႔ အေရးယူအျပစ္ေပးေရး ေပၚလစီဟာ ရသင့္တဲ့အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈေတြ မရလုိ႔ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဗမာျပည္အား အေရးယူအျပစ္ ေပးျခင္းကုိ ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းသြားတာနဲ႔ တခ်ိန္တည္းမွာ ထိေတြ႔ဆက္ဆံ ျခင္းကသာ ဗမာျပည္ႏုိင္ငံေရး အေျခအေန ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေရးအတြက္ ၾသဇာသက္ေရာက္ႏိုင္လိမ့္မယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္ လင့္တယ္။
ေနာက္ဆံုးေတာ့ သမ႐ုိးက် လံုၿခံဳေရးျပႆနာေတြအျပင္ စီးပြားေရးနဲ႔ ရာသီဥတုပူေႏြးလာျခင္း ျပႆနာ တုိ႔ဟာ အုိဘားမားအစုိးရအဖုိ႔ အာရွတုိက္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ေပၚလစီရဲ႕ အေရးႀကီးတဲ့ အတြင္းသေဘာျဖစ္လာေန တယ္။ ၂၀၀၉ ေဖေဖာ္၀ါရီမွာ ထုတ္ျပန္တဲ့ “၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြကုိ အကဲျဖတ္ခန္႔မွန္းတဲ့ အစီရင္ခံစာ” မွာ ကမၻာ့ဘ႑ာေငြေၾကးအက်ပ္အတည္းဟာ အၾကမ္းဖက္၀ါဒကုိ ေက်ာ္လြန္သြားၿပီး အေမရိကန္အတြက္ “ လံု ၿခံဳေရးကုိ ၿခိမ္းေျခာက္တဲ့ ထိပ္တန္းျပႆနာ” ျဖစ္လာတယ္။ ဘ႑ာေငြေၾကးအက်ပ္အတည္းနဲ႔ ၎ရဲ႕ ပထ၀ီႏုိင္ ငံေရးဂယက္ေတြဟာ အေမရိကန္အတြက္ “ေလာေလာဆယ္မွာ အာ႐ံုျပဳဂ႐ုစုိက္ရမယ့္ ထိပ္တန္းလံုၿခံဳေရးျပႆ နာ” ျဖစ္လာေနတာ ထင္ရွားတယ္။ အာရွႏုိင္ငံမ်ားနဲ႔ ဆက္ဆံေရးကုိ ေျဖရွင္းရာမွာ ႏုိင္ငံအခ်င္းခ်င္း အတူတကြ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သြားေရးဟာ စီးပြားေရးျပန္လည္ရွင္သန္လာေရးနဲ႔ ရာသီဥတု ပူေႏြးလာမႈျပႆနာကုိ ေျဖရွင္း ေရးမွာ အုိဘားမားအစုိးရ စူးစမ္းရွာေဖြေနတဲ့ အဓိက ရည္မွန္းခ်က္ျဖစ္တယ္။
အုိဘားမားအစုိးရရဲ႕ အာရွတုိက္ဆုိင္ရာ ေပၚလစီ အေျပာင္းအလဲဟာ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားဆက္ဆံ ေရး ေသနဂၤဗ်ဴဟာ ထိန္းညွိေရးရဲ႕ ပံုသ႑ာန္ အငယ္စားျဖစ္တယ္လုိ႔ ဆုိႏုိင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ အုိဘားမားအစုိးရနဲ႔ ဘုရွ္အစုိးရရဲ႕ အာရွေပၚလစီဟာ အႏွစ္သာရအားျဖင့္ေတာ့ ဘာမွ ကြဲျပားမႈမရွိပါဘူး။ နည္းနာနဲ႔ အေလးထားခ်က္ ေတြမွာသာ တစံုတရာ ထိန္းညွိမႈ ရွိတာပါ။ ဘုရွ္အစုိးရျဖစ္ျဖစ္၊ အုိဘားမားအစုိးရျဖစ္ျဖစ္ ၎တုိ႔ရဲ႕ ေပၚလစီအေျခ ခံအုတ္ျမစ္ဟာ အေမရိကန္ရဲ႕ ေသနဂၤဗ်ဴဟာ အက်ိဳးစီးပြား ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းေရးပါပဲ။ အာရွတုိက္မွာ အေမရိ ကန္ရဲ႕ ေရွ႕ေဆာင္မႈအဆင့္ေနရာကုိ စိတ္ခ်ရေစေရးျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ “အာရွတုိက္သုိ႔ အေမရိကန္ တေက်ာ့ ျပန္လာျခင္း” ဟာ သူရဲ႕ၾသဇာက်ဆင္း ယုိယြင္းပ်က္ျပားေနတဲ့အေျခအေနကုိ လွည့္ေျပာင္းပစ္ေရး၊ တျခားႏုိင္ငံ ႀကီးေတြ ေပၚထြန္းလာျခင္း ဒါမွမဟုတ္ ေဒသဆုိင္ရာအုပ္စုေတြက အေမရိကန္ရဲ႕ ဗုိလ္က်စုိးမုိးေရးအဆင့္ေနရာ အား ၿခိမ္းေျခာက္မႈ ျဖစ္လာမႈေတြကုိ ကာကြယ္ေရးျဖစ္ပါတယ္။
ေဒသတြင္း မဟာမိတ္ဆက္ဆံမႈမ်ားကုိ ခုိင္မာေစေရး
အုိဘားမားအစုိးရရဲ႕ အေရွ႕အာရွ ေပၚလစီမွာ အဓိက ၄ ခ်က္ ပါ၀င္တယ္။ ပထမအခ်က္က အဲဒီေဒသတြင္းက မဟာမိတ္ဆက္ဆံမႈေတြ ခုိင္မာေရး။ အထူးသျဖင့္ ဂ်ပန္၊ ေတာင္ကုိးရီးယားတုိ႔နဲ႔ မဟာမိတ္ ဆက္ဆံမႈမ်ား ျဖစ္တယ္။ အိုဘားမားက ဒီအႀကိမ္ အာရွေပၚလစီနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ မိန္႔ခြန္းေျပာရာမွာ “အတူတကြ ႀကံဳေတြ႔ေနရတဲ့ ဒီစိန္ေခၚမႈမ်ားကုိ ရင္ဆုိ္င္ေျဖရွင္းအတြက္ အေမရိကန္ဟာ ဒီေဒသအတြင္းက မဟာမိတ္ဆက္ ဆံမႈ ခုိင္မာၿပီးသားျဖစ္တဲ့ ႏုိင္ငံေတြနဲ႔ လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဘက္ဆက္ဆံေရးသစ္ ထူေထာင္ေရးကုိ စူးစမ္းရွာေဖြ ေနပါ တယ္။ ဒီအတြက္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဟာ အေမရိကန္-ဂ်ပန္၊ ေတာင္ကုိးရီးယား၊ ၾသစေၾတးလ်၊ ထုိင္း၊ ဖိလစ္ပုိင္တုိ႔နဲ႔ မဟာမိတ္စာခ်ဳပ္မ်ားကုိ အမွီျပဳဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီမဟာမိတ္စာခ်ဳပ္ေတြဟာ အခ်ိန္လြန္သြားၿပီျဖစ္တဲ့ သ မုိင္းဆုိင္ရာ စာတမ္းေတြကုိ မွီခုိအားထားေရးမဟုတ္ပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အတူတကြ လံုၿခံဳေရးအတြက္ အရင္းခံ အနက္အဓိပၸာယ္ရွိတဲ့ အျပန္အလွန္ ထိန္းခ်ဳပ္မႈ ၀န္ခံကတိေတြပါရွိတဲ့ စာခ်ဳပ္ေတြကုိ စြဲစြဲၿမဲၿမဲဆုပ္ကုိင္သြားရန္ လုိ အပ္ပါတယ္” လုိ႔ ေဖာ္ျပခဲ့တယ္။ ဒီသေဘာထားေတြဟာ ဘုရွ္္အစုိးရကာလအတြင္းက သေဘာထားေတြနဲ႔ အႏွစ္သာရအားျဖင့္ ဘာမွ မကြာျခားပါဘူး။
ဘုရွ္အစုိးရကာလအတြင္းက အေမရိကန္နဲ႔ ေတာင္ကုိးရီးယားမဟာမိတ္ ၂ ႏုိင္ငံအၾကား ေျမာက္ကုိးရီး ယားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေပၚလစီမွာမွာ မၾကာခဏအျငင္းပြားမႈေတြ ေပၚခဲ့တယ္။ အဲဒီကေနတဆင့္တက္ၿပီး ၂ ႏုိင္ငံ ဆက္ဆံမႈမွာ တႀကိမ္ေအးတိေအးဆက္ျဖစ္သြားခဲ့ဖူးတယ္။ အိုဘားမား အာဏာရလာၿပီးေနာက္မွ ေတာင္ကုိးရီး ယားနဲ႔ ဆက္ဆံေရးဟာ ျပန္လည္ရွင္သန္လာပါတယ္။ ၂၀၀၉ ဇြန္လ ေတာင္ကုိးရီးယား၀န္ႀကီးခ်ဳပ္လီေဗ်ာင္ဟြန္း္ အေမရိကန္သုိ႔ တရား၀င္သြားေရာက္ လည္ပတ္တဲ့ကာလအတြင္း ကုိးရီးယားကၽြန္းဆြယ္ မ်က္ေမွာက္တင္းမာ ေနမႈအေျခအေနေတြကုိ ဘယ္လုိရင္ဆုိင္ ေျဖရွင္းၾကမလဲဆုိတဲ့ တူညီတဲ့ သိျမင္နားလည္မႈေတြ ရရွိခဲ့တယ္။ အေမရိကန္က ေတာင္ကုိးရီးယားကုိ ႏ်ဴးကလီးယား ကာကြယ္ေရးထီးရိပ္ေအာက္မွာ ထားရွိသြားမယ္ဆုိတာကုိ ကတိေပးခဲ့တယ္။ ဒါ့အျပင္ အုိဘားမား ေတာင္ကုိးရီးယားကုိ တရား၀င္ အလည္အပတ္ခရီးစဥ္အတြင္းမွာ ၂ ႏုိင္ငံလြတ္လပ္တဲ့ ကုန္သြယ္ေရးစာခ်ဳပ္ အာဏာတည္ေရးအတြက္ ဆက္လက္ႀကိဳးစားရွာေဖြ တြန္းေဆာ္သြားေရး ကုိ ၂ ဖက္စလံုးက ေဖာ္ျပခဲ့တယ္။
အေမရိကန္ ဂ်ပန္ မဟာမိတ္ဆက္ဆံေရးဟာ အေမရိကန္ရဲ႕ အာရွဆုိင္ရာေပၚလစီရဲ႕ အေျခခံအုတ္ျမစ္ ျဖစ္တယ္ဆိုတာ သံသယျဖစ္စရာမလုိဘူး။ ေလာေလာဆယ္ႏွစ္မ်ားအတြင္း တ႐ုတ္ ၾသဇာ အဆက္မျပတ္ ျမင့္ တက္လာေနမႈက အေမရိကန္ဟာ တ႐ုတ္နဲ႔ဆက္ဆံေရးအေပၚမွာ ပုိမုိအားထုတ္လာတယ္။ ဂ်ပန္ဟာ အေမ ရိကန္က အာရွေပၚလီစီ ထိန္းညွိလုိက္လုိ႔ တျဖည္းျဖည္း တ႐ုတ္ျပည္အေပၚ အေလးထားၿပီး ဂ်ပန္အေပၚ အေလး မထားမႈေတြ ျဖစ္ေပၚလာကာ ဂ်ပန္ဟာ ေဘးေရာက္သြားမွာကုိ တေလွ်ာက္လံုး စုိးရိမ္ေနခဲ့တာပါ။ ဒါဟာ ဂ်ပန္ရဲ႕ ႏုိင္ငံတကာ အဆင့္ေနရာ အထူးသျဖင့္ အာရွတုိက္မွာ ဂ်ပန္ရဲ႕ ၾသဇာျမွင့္တက္္ေရးအတြက္ အက်ိဳးမရွိပါဘူး။ ဂ်ပန္ကုိ ႏွစ္သိမ့္ေရးအတြက္ အုိဘားမားနဲ႔ ဟီလာရီတုိ႔ဟာ ပထမဆံုး အာရွခရီးစဥ္မွာ ဂ်ပန္ကုိ ပထမဆံုး ၀င္ေရာက္ခဲ့ ၾကတာျဖစ္တယ္။ ဒါက အေမရိကန္ဟာ အေမရိကန္- ဂ်ပန္မဟာမိတ္ဆက္ဆံေရးကုိ အေလးထား ေၾကာင္း ေဖာ္ျပေနပါတယ္။ အေမရိကန္က ဂ်ပန္ဟာ အာရွတုိက္မွာ အေမရိကန္ရဲ႕ အေရးအပါဆံုး မဟာမိတ္ ျဖစ္တယ္ဆုိတာကုိ ထပ္မံအေလးထားလုိက္တာျဖစ္တယ္။ အိုဘားမားက “ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ အာရွပစိဖိတ္ ေဒသမွာ ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈေတြရဲ႕ အတုိင္းအတာအမ်ားစုႀကီးဟာ အေမရိကန္နဲ႔ ဂ်ပန္အၾကား သမနိရွည္ ၾကာၿပီး ပုိသစ္လြင္တဲ့ မဟာမိတ္ဆက္ဆံေရးအတြက္ အားစုိက္ခဲ့တာျဖစ္ေၾကာင္း” လုိ႔အေလးထား ေျပာၾကားခဲ့ တယ္။
ဒါေပမဲ့ အေမရိကန္ - ဂ်ပန္ မဟာမိတ္ဆက္ဆံေရး ျဖစ္ထြန္းတုိးတက္မႈဟာ ေျပျပစ္ေခ်ာေမာေနတာ ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဂ်ပန္ရဲ႕ ႏုိင္ငံေရးအေျခအေန ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြက အေမရိကန္- ဂ်ပန္မဟာမိတ္ဆက္ ဆံေရးအေပၚ္ အရင္ဘယ္တုန္းကမွ မႀကံဳဘူးတဲ့ ႐ုိက္ခတ္မႈေတြကုိ ေဆာင္ၾကဥ္းလာပါတယ္။ ဂ်ပန္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ယူကီအုိ-ဟာတိုယာမာ အစုိးရဟာ ဂ်ပန္-အေမရိကန္မဟာမိတ္ဆက္ဆံေရးကုိ တခုလံုးအေနအထားအရ ျပန္ လည္ၿပီး အေသအခ်ာစစ္ေဆးၾကည့္႐ႈကာ အေမရိကန္ရဲ႕ “အေပါင္းအေဖာ္ကေလး” အျဖစ္ လုပ္ခ်င္စိတ္ ၾကာ ေလ မရွိေလျဖစ္လာၿပီး တန္းတူတဲ့ ဂ်ပန္-အေမရိကန္ဆက္ဆံေရး ရရွိေအာင္ ႀကိဳးစားေဆာင္ရြက္ေရးကုိ ရပ္ခံ တင္ျပလုိက္တယ္။ ဟာတုိယာမာ အစုိးရဟာ ဂ်ပန္ကုိ အာရွတုိက္က ႏုိင္ငံအျဖစ္ အေလးထားကာ “အေရွ႕ အာရွ အက်ိဳးတူအဖြဲ႔” ေပၚထြန္းလာေရးသေဘာထားကုိ တက္တက္ႂကြႂကြ ျဖန္႔ခ်ိတယ္။ တ႐ုတ္-ဂ်ပန္-ေတာင္ကုိး ရီးယားတုိ႔ကုိ “ ၃ ပြင့္ဆုိင္” အာရွတုိက္ရဲ႕ ေဒသအတြင္း ညီညာ ျဖျဖနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးကုိ ပုိမုိဂ႐ုစုိက္တဲ့ မူလတြန္းအားမ်ားအျဖစ္ အေလးထားသြားလုိတဲ့ ဆႏၵရွိတယ္။ ဒီအခ်က္က ဂ်ပန္ဟာ အေမရိရဲ႕ ထိန္းခ်ဳပ္မႈအစီ အစဥ္ေတြက တစံုတရာအတုိင္းအတာအရ ႐ုန္းထြက္လုိတဲ့ ဆႏၵရွိေနတာကုိ ေဖာ္ျပတယ္။ ဂ်ပန္အစုိးရဟာ တ႐ုတ္နဲ႔ ဆက္ဆံေရး တုိးတက္ေကာင္းမြန္ေရး တက္တက္ႂကြႂကြေဆာင္ရြက္ၿပီး တ႐ုတ္နဲ႔ ႏုိင္ငံျခားဆက္ဆံ ေရးကုိ အစြမ္းကုန္ ေရွ႕သုိ႔တက္လွမ္းသြားလုိေသးတယ္။ ဟာတုိယာမာ အစုိးရက ဂ်ပန္ဟာ အေမရိကန္နဲ႔ အာရွ အၾကားမွာေရာ အေမရိကန္နဲ႔ တ႐ုတ္အၾကားမွာပါ ပုိမုိဟန္ခ်က္ညီျဖစ္တဲ့ ဆက္ဆံေရးကုိ ထူေထာင္သြားရန္ လုိ အပ္ေၾကာင္း တင္ျပခဲ့တယ္။ ဒီတင္ျပခ်က္က အေမရိကန္ကုိ ႐ုတ္တရက္ အံ့အားသင့္သြားေစပါတယ္။ အေမရိ ကန္နဲ႔ ဂ်ပန္အၾကား ကြဲျပားမႈေတြ ပုိပြင့္က်သြားေတာ့တယ္။ အထူးသျဖင့္ ဟာတုိယာမာဟာ ျပည္တြင္းႏုိင္ငံေရး စဥ္းစားခ်က္ ေပၚထြက္လာၿပီး ဂ်ပန္မွာ တပ္စြဲထားတဲ့ အေမရိကန္တပ္ေတြရဲ႕ ေလယာဥ္ကြင္း ေရႊ႕ေျပာင္းေရးအ တြက္ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္က အေမရိကန္-ဂ်ပန္ သေဘာတူညီခ်က္ကုိ အသိအမွတ္မျပဳႏုိင္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ အေမရိ ကန္-ဂ်ပန္ မဟာမိတ္ဆက္ဆံေရးကုိ ျပန္လည္စစ္ေဆးသံုးသပ္ရမယ့္ အေျခအေနျဖစ္လုနီးပါးအထိ အေရးကိစၥ ဟာ ျဖစ္ထြန္းတုိးတက္သြားတယ္။ ဂ်ပန္ ပညာရွင္အခ်ိဳ႔ကေတာ့ အေမရိကန္-ဂ်ပန္လက္ရွိ မဟာမိတ္ဆက္ဆံ ေရးကုိ “ၾကင္သာၾကင္ မခင္ရတဲ့ဘ၀” လုိ႔ ေရးသားေနပါၿပီ။
ဂ်ပန္အစုိးရသစ္က အေမရိကန္ရဲ႕ ခံစားခ်က္ေတြကုိ မငဲ့ကြက္ဘဲ တင္ျပလုိက္တဲ့ ေပၚလစီရပ္ခံခ်က္ ေတြဟာ အုိဘာမားအစုိးရအဖြဲ႔ကုိ အက်ပ္႐ုိက္သြားေစမယ္ဆုိတာ သံသယရွိေနစရာမလုိပါဘူး။ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ အေမရိကန္အား ဂ်ပန္ရဲ႕ အစားထုိးလုိ႔မရႏုိင္တဲ့ အေရးႀကီးမႈကုိ ရိပ္စားမိသြားေစေရးျဖစ္တယ္။ အဲဒီလုိနဲ႔ ဂ်ပန္နဲ႔ ဆက္ဆံေရးကုိ အေလးထားလာေစေရးျဖစ္တယ္။ အေမရိကန္က လစ္ဘရယ္ဒီမုိကရက္ပါတီမွအပ တျခားပါတီ ေတြကုိ အထင္ေသးမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ တကယ္ေတာ့ ဂ်ပန္အစုိးရသစ္က သြယ္၀ုိက္၀ဖန္မႈေတြ အေတာ္ အတန္ ရွိခဲ့ပါတယ္။ အိုဘားမွား အစုိးရဟာ ဟာတုိယာမာအစုိးရ ျပည္တြင္းႏုိင္ငံေရးဖိအားေၾကာင့္ အေရးထား လုိက္ေလ်ာလာသည့္တုိင္ စိတ္ရွည္ရွည္ထား ေစာင့္ဆိုင္းရပါလိမ့္မယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာလည္း အနာဂတ္ ဂ်ပန္ ႏုိင္ငံေရးပါတီေတြ အလွည့္က် အစားထုိးလာမႈေၾကာင့္ အေမရိကန္-ဂ်ပန္္ ဆက္ဆံေရးအေပၚ ႐ုိက္ခတ္ လာမႈေတြနဲ႔ တျဖည္းျဖည့္ခ်င္းဆီေလ်ာ္လာေအာင္ ေစာင့္ဆုိင္းရပါလိမ့္မယ္။ အေမရိကန္-ဂ်ပန္မဟာမိတ္ရဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ အေျခခံေပၚမွာ အထူးသျဖင့္ တ႐ုတ္ျပည္ တဟုန္ထုိးတုိးတက္လာေနမႈနဲ႔ ေျမာက္ကုိးရီး ယား ႏ်ဴးကလီးယားျပႆနာတုိ႔ကုိ ရင္ဆုိင္ေနရတဲ့ အေျခအေနႀကီးေအာက္မွာ အေမရိကန္ေရာ ဂ်ပန္ပါ ႏုိင္ငံအ သီးသီးရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကုိ ျပန္လည္စစ္ေဆးသံုးသပ္ရန္၊ ဂ်ပန္၊ အေမရိကန္ဆက္ဆံေရး ျဖစ္ထြန္းတုိးတက္လာ ေရးကုိ တြန္းေဆာ္ေပးဖုိ႔ စဥ္းစားသြားရပါလိမ့္မယ္။
(ဆက္လက္ေဖာ္ျပသြားပါမည္)
ဘုိေကေသာင္း
